Η παρουσίαση του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΤΠΣ) του Δήμου Αργοστολίου, στο πλαίσιο του προγράμματος «Κ. Δοξιάδης», τον Φεβρουάριο του 2025, έφερε στην επιφάνεια μια σειρά από σημαντικά και ανησυχητικά ζητήματα που αφορούν το μέλλον της Κεφαλονιάς και ιδιαίτερα του Αργοστολίου. Όπως σημειώνει ο Ηλίας Μπεριάτος Ομότιμος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και Πρόεδρος του Δ.Σ. του ΙΚΙ, η κατάσταση που διαμορφώνεται προκαλεί έντονη ανησυχία για την οικολογική ισορροπία του νησιού και τη βιωσιμότητα της ανάπτυξής του.
Η Χαώδης Αντίθεση Ανάμεσα στους Μελετητές και τους Τοπικούς Παράγοντες
Από τη μία πλευρά, οι μελετητές του ΤΠΣ προσπαθούν να προτείνουν λύσεις για την ορθολογική ανάπτυξη του τόπου, επικεντρωμένοι στο περιβάλλον και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Ωστόσο, οι αντιδράσεις από το κοινό – κυρίως από τοπικούς παράγοντες, επιχειρηματίες τουρισμού και πολίτες-ιδιοκτήτες – είναι ιδιαίτερα έντονες. Ο Ηλίας Μπεριάτος επισημαίνει πως, κατά τη διάρκεια της παρουσίασης, οι τοπικοί εκπρόσωποι αντέτειναν σταθερά ενοχλητικά αιτήματα, επιδιώκοντας την αύξηση του οικοδομικού όγκου και την επέκταση των τουριστικών ζωνών χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τις περιβαλλοντικές συνέπειες.
Αυτό που προκαλεί σοκ, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι το γεγονός ότι ενώ οι μελετητές προτείνουν ελάχιστες αλλαγές υπέρ του περιβάλλοντος, η αντίδραση του κοινού είναι συνήθως αρνητική. Όπως τονίζει, οι μελετητές θα φαντάζουν «άγγελοι» μπροστά στις απαιτήσεις των τοπικών παραγόντων και επιχειρηματιών, οι οποίοι φαίνεται να αγνοούν τις πραγματικές ανάγκες προστασίας του περιβάλλοντος.
Η Αδιαφορία για τη Μακροχρόνια Βιωσιμότητα του Τόπου
Ο Ηλίας Μπεριάτος εκφράζει την ανησυχία του για την αδιάκοπη επιδίωξη κερδοφορίας και ανάπτυξης χωρίς όρια, με αποτέλεσμα να υπονομεύεται η περιβαλλοντική ισορροπία του νησιού. Η Κεφαλονιά, ήδη επιβαρυμένη από τη τουριστική μονοκαλλιέργεια, απειλείται με ακόμα περισσότερες τουριστικές ζώνες, παρά τη διαρκή υποβάθμιση του φυσικού και κοινωνικού της περιβάλλοντος.
Ο ίδιος τονίζει πως αυτή η κατάσταση είναι αποτέλεσμα της επιδίωξης των ατομικών συμφερόντων, τα οποία αναδεικνύονται σε βάρος του κοινωφελούς συμφέροντος. Ειδικά, αναφέρεται στην παράλογη απαίτηση για την επέκταση του Αργοστολίου μέχρι τα Σπήλια, προκαλώντας την περαιτέρω αστικοποίηση του τόπου. Αν συνεχιστεί αυτή η τάση, θα δημιουργηθεί ένα ενιαίο οικοδομικό μέτωπο από το Αργοστόλι μέχρι την Λάσση, το οποίο συνιστά, σύμφωνα με τον Μπεριάτο, μια «πολεοδομική νεοπλασία» που θα καταστρέψει την τοπική φυσιογνωμία.
Η Κατάργηση ΖΟΕ και Η Απειλή για Αχαλίνωτη Ανάπτυξη
Ο Ηλίας Μπεριάτος εκφράζει την πλήρη αντίθεσή του στην κατάργηση της Ζώνης Οικιστικού Ελέγχου (ΖΟΕ), η οποία, παρότι είχε υποστεί πολλές πιέσεις στο παρελθόν, αποτελούσε μια σημαντική προστασία για τις περιαστικές περιοχές του Αργοστολίου. Ειδικά περιοχές όπως ο Λόφος Αη Θανάση, ο Κρανιάς, ο Κούταβος και το Φανάρι, είναι έτοιμες να καταστραφούν, εάν η ΖΟΕ καταργηθεί οριστικά.
Παράλληλα, η αύξηση του συντελεστή δόμησης και η πρόταση για την κατασκευή σοφιτών θα εντείνουν ακόμα περισσότερο την υπερδόμηση στο Αργοστόλι, ανατράποντας την ήδη ευάλωτη κατάσταση. Η ανάπτυξη φαίνεται να προχωρά χωρίς έλεγχο, ενώ ο ίδιος καλεί για την εφαρμογή εναλλακτικών εργαλείων προς όφελος της δημόσιας και κοινωνικής κατοικίας, αντί για την αύξηση του οικοδομικού όγκου.
Οι Αποτυχίες της Κεντρικής Πολιτείας και το Κυνήγι του Χρήματος
Η κριτική του Μπεριάτου δεν περιορίζεται μόνο στην τοπική αυτοδιοίκηση. Η κεντρική κυβέρνηση και το Υπουργείο Περιβάλλοντος (ΥΠΕΝ) δέχονται σφοδρή κριτική για τις ατυχείς και καθυστερημένες νομοθετικές παρεμβάσεις τους. Ο νόμος 4759/2020, σύμφωνα με τον Μπεριάτο, υπήρξε ιδιαίτερα κακός και υπήρξε αντίδραση από όλους τους περιβαλλοντικούς και χωροταξικούς φορείς της χώρας.
Επιπλέον, παρατηρεί την επιμονή του ΥΠΕΝ να προχωρήσει σε αμφιλεγόμενες πολιτικές, όπως η ανάθεση του ρόλου του σχεδιασμού στο ΤΕΕ, το οποίο δεν κατάφερε να δώσει ένα αξιόπιστο και σύγχρονο πλαίσιο για την ανάπτυξη του νησιού.
Συμβουλές και Αιτήματα για το Μέλλον της Κεφαλονιάς
Ο Ηλίας Μπεριάτος καταλήγει με μια σειρά προτάσεων που αποσκοπούν στη σωτηρία της Κεφαλονιάς και του Αργοστολίου από τη μελλοντική καταστροφή. Προτείνει, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία ζωνών προστασίας γύρω από το Αργοστόλι, τη διατήρηση αυστηρών πολεοδομικών ορίων και την αποφυγή της υπερδόμησης. Η αύξηση των τουριστικών και οικοδομικών ζωνών δεν πρέπει να επιτραπεί, διότι θα οδηγήσει σε μια αστική έκρηξη που θα καταστρέψει το φυσικό τοπίο του νησιού.
Ζητά επίσης την προστασία της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς της Κεφαλονιάς και την αποτροπή κάθε είδους διαπλοκής μεταξύ της τοπικής αυτοδιοίκησης, των μελετητών και των επιχειρηματικών συμφερόντων. Η προστασία του κοινωνικού συμφέροντος και η βιωσιμότητα του τόπου πρέπει να τεθούν πάνω από τα ατομικά συμφέροντα.
Ο Ηλίας Μπεριάτος κλείνει με μια δραματική έκκληση: «Οι μελετητές πρέπει να αντέξουν τις πιέσεις από τα συμφέροντα και να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων. Μόνο έτσι μπορεί να διασφαλιστεί το μέλλον του Αργοστολίου και της Κεφαλονιάς.»
Η καλοπροαίρετη συμβουλή του είναι να μην υποκύψουν σε πιέσεις και να προχωρήσουν με υπευθυνότητα για το καλό του τόπου.
