Μέσα στο δειλινό του Σαββάτου, στις 30 Αυγούστου 2025, όταν το φως του ήλιου χρυσαφίζει τις κορυφογραμμές της Σάμης και τα βουνά αγκαλιάζουν σιωπηλά τη θάλασσα, ο αύλειος χώρος της Ἱερᾶς Μονῆς Κοιμήσεως Θεοτόκου Ἀγριλίων πλημμύρισε από ψαλμούς, ύμνους και ποιητικό λόγο.
Η Ἱερά Μητρόπολις Κεφαλληνίας, ο Δήμος Σάμης και η Διοικούσα Επιτροπή της Μονής, με επικεφαλής τον Ἡγούμενο, Ἀρχιμανδρίτη π. Φώτιο Γαβριελάτο, οργάνωσαν με λαμπρότητα και σεμνότητα την Μουσικο-Ὑμνολογική Ἑσπερίδα με θέμα:
«Τήν Θεοτόκον Μεγαλύνομεν».
Η εκδήλωση άνοιξε με τον εγκάρδιο χαιρετισμό του Ἡγουμένου π. Φωτίου Γαβριελάτου, ο οποίος καλωσόρισε τους παρευρισκομένους τονίζοντας τη σημασία της Θεομητορικής εορτής και της πνευματικής συνέχειας που εκπέμπει το μοναστήρι των Αγριλίων. Ακολούθησαν χαιρετισμοί του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Κεφαλληνίας και του Αντιδημάρχου Πολιτισμού του Δήμου Σάμης κ. Ἀντώνη Καλλιβωκά, που επεσήμαναν τον ρόλο της πίστης, της παράδοσης και του πολιτισμού ως ζωντανών πνευματικών αξόνων του τόπου.
Η διεθνώς αναγνωρισμένη λυρική ερμηνεύτρια κ. Εἰρήνη Καράγιαννη με την εκφραστική της αφήγηση μετέφερε το κοινό στο βαθύ ποιητικό και θεολογικό περιεχόμενο των ύμνων προς την Παναγία, δημιουργώντας μια γέφυρα ανάμεσα στον λόγο, τη μουσική και το βίωμα.
Ἡ ἀπόδοσις βυζαντινῶν ὕμνων καὶ ἀσμάτων ἀποτέλεσε τὴν κορύφωση τῆς Μουσικῆς – Ὑμνολογικῆς Ἑσπερίδος. Ο Ἀλέξανδρος Γιολδάσης καὶ ὁ Ἀναστάσιος Στέλλας, ἐκλεκτοὶ ἐρμηνευτὲς τῆς παραδοσιακῆς καὶ βυζαντινῆς μουσικῆς, ἔδωσαν φωνὴ καὶ ψυχή σὲ μελωδίες ποὺ αἰώνες τώρα συντροφεύουν τὴ λατρεία τῆς Ἐκκλησίας.
Με βαθύτητα ἐκφράσεως καὶ σεμνότητα ἤθους, οἱ δύο ἐρμηνευτὲς ἀνέδειξαν τὸ πνευματικὸ βάθος τῶν ὕμνων, μεταφέροντας στο κοινὸ τὴν αἴσθηση ὅτι βρισκόταν μέσα σὲ ἱερὸ ναὸ τῆς μουσικῆς, ὅπου κάθε νότα ἔμοιαζε μὲ προσευχὴ ποὺ ἀναπέμπεται πρὸς τὴν Θεοτόκο.
Ο Ἀλέξανδρος Γιολδάσης, μὲ τὴν καθαρότητα τῆς φωνῆς καὶ τὴν τεχνικὴ του ἀρτιότητα, ἀπέδωσε ὕμνους κατανυκτικοὺς καὶ μελωδικοὺς, κρατῶντας τὸν ἤχο ἀτόφιο καὶ πιστὸ στὴ βυζαντινὴ παράδοση. Ἡ χροιὰ του, πλούσια καὶ ζεστή, ἐχάρισε στὸ κοινὸ στιγμὲς βαθειᾶς συγκινήσεως.
Ὁ Ἀναστάσιος Στέλλας, μὲ τὴν ἐκφραστικὴ δύναμη καὶ τὴν ἐσωτερικὴ του σεμνότητα, ἀνέδειξε τὸ μυσταγωγικὸ στοιχεῖο τῶν ἀσμάτων, προσδίδοντας στὴν ἐκτέλεση τὸν χαρακτῆρα προσευχῆς καὶ λιτανείας. Ἡ ἐρμηνεία του ἔδινε τὴν ἐντύπωση ὅτι ἡ μουσικὴ ἀνέβαινε ὡς ἄρωμα θυμιάματος, συνάπτοντας τοὺς ἀκροατὲς μὲ τὸ θείον.
Οἱ φωνὲς τους ἀλληλοσυμπληρώνονταν, δημιουργώντας ἕνα ἱερό διάλογο μελωδιῶν, ποὺ ἐνίσχυε τὴν ἀτμόσφαιρα τῆς Ἑσπερίδος καὶ ἔκανε τοὺς παρευρισκομένους νὰ νοιώσουν ὅτι ὑπῆρξαν μέτοχοι μιᾶς ζωντανῆς παράδοσης.
Ἡ συγκίνηση ἦταν διάχυτη· πολλοὶ ἐκ τῶν παρευρισκομένων μίλησαν γιὰ μία ἐμπειρία ἀληθινῆς μυσταγωγίας, ὅπου ἡ βυζαντινὴ μελωδία δὲν ἦταν μόνον τέχνη, ἀλλὰ καὶ προσευχή, δέηση, καὶ δοξολογία.
Καθ’ ὅλη τὴ διάρκεια τῆς ἐρμηνείας, ὁ αὐλεῖος χῶρος τῆς Ἱερᾶς Μονῆς ἐπλημμύρισε ἀπὸ μία ἡσυχία ἱερᾶς προσμονῆς. Τὸ κοινὸ παρακολουθοῦσε ἐν κατανύξει, ἄλλοτε μέ τὰ βλέμματα ὑψωμένα πρὸς τὸν οὐρανό καὶ ἄλλοτε μὲ τὰ χέρια σφιγμένα στὸ στήθος, ὡς ἂν κάθε ἤχος γινόταν προσωπικὴ προσευχὴ. Ἡ ἀτμόσφαιρα ἦταν τέτοια, ποὺ ὁ χρόνος ἔμοιαζε νὰ σταματᾶ, καὶ ἡ μουσικὴ ἐξέφευγε ἀπὸ τὰ ὅρια μιᾶς ἀπλῆς ἐκδήλωσης γιὰ νὰ μεταβληθεῖ σὲ λειτουργικὴ ἐμπειρία.
Στὶς κορυφώσεις τῶν ὕμνων, ἡ συγκίνηση ἦταν φανερὴ· δάκρυα κύλησαν στὰ μάτια πολλῶν παρευρισκομένων, ἐνῶ ἡ βουβὴ συμμετοχὴ τοῦ κοινοῦ ἐνίσχυε τὴν ἔνταση τῆς στιγμῆς. Κάθε ἀπόδοση ὕμνου ἦταν συνοδευόμενη ἀπὸ μία κατανυκτικὴ σιωπή, ποὺ μόνον στὸ τέλος διακοπτόταν ἀπὸ θερμὸ καὶ ἐγκάρδιο χειροκρότημα.
Ἀξιοσημείωτο εἶναι ὅτι ὁι παρευρισκόμενοι, ἄνθρωποι διαφόρων ἡλικιῶν, ἔδειξαν ὅλοι τὴν ἴδια προσήλωση· νέοι, ὁικογένειες, ἡλικιωμένοι, ὅλοι ἔζησαν τὴν ἑσπερίδα ὡς ἐμπειρία μιᾶς κοινῆς πνευματικῆς ἀναβάσεως.
Στο τέλος, ὅταν ἔσβησαν οἱ τελευταῖες νότες, ἡ ἡσυχία ποὺ ἐπικράτησε ἦταν σχεδόν ἱερὴ, σαν ἕνα ἄγραφο “Ἀμήν” ἀπὸ ὅλους. Τὸ παρατεταμένο χειροκρότημα ποὺ ἀκολούθησε ἦταν ὄχι μόνον ἔνδειξη ἐκτιμήσεως πρὸς τοὺς ἐρμηνευτὲς, ἀλλὰ καὶ μία συλλογικὴ ὁμολογία συγκινήσεως.
Ἡ βραδιὰ ἔμεινε στὴ μνήμη ὅλων ὡς μιὰ σπάνια συνάντηση τέχνης καὶ πνευματικότητας, ὅπου ἡ βυζαντινὴ μουσικὴ ἀποκαλύφθηκε ὄχι ἀπλῶς ὡς παλαιὰ παράδοση, ἀλλὰ ὡς ζωντανὸς καὶ ἀναγεννητικὸς λόγος, ἕνα μήνυμα πίστεως καὶ ἐλπίδας.
Η ατμόσφαιρα ήταν κατανυκτική· οι ψαλμοί αντηχούσαν στα πέτρινα τείχη του μοναστηριού και οι φωνές ενώθηκαν με το θρόισμα των δέντρων και το άρωμα του λιβανιού, δημιουργώντας μια εμπειρία μυσταγωγίας.
Η βραδιά σφραγίστηκε ως μια πνευματική και πολιτιστική σύναξη, όπου η μουσική, η υμνολογία και η ποίηση ενώθηκαν σε έναν κοινό ύμνο δοξολογίας προς την Παναγία, δίνοντας στους παρευρισκόμενους την αίσθηση ότι έζησαν μια στιγμή αιώνιας μνήμης και φωτός.
Ἡ μουσικὴ – ὑμνολογικὴ ἑσπερὶς στὴν Ἱερὰ Μονὴ Κοιμήσεως Θεοτόκου Ἀγριλίων δὲν ὑπήρξε ἁπλῶς μία πολιτιστικὴ ἐκδήλωση. Ἦταν μία συμβολικὴ γέφυρα ποὺ συνέδεσε τὴν ἐκκλησιαστικὴ παράδοση μὲ τὴ σύγχρονη καλλιτεχνικὴ δημιουργία, τὸ παρελθὸν τῆς πίστεως μὲ τὴν ζωντανὴ πραγματικότητα τῆς τοπικῆς κοινωνίας.
Ἡ Ἱερὰ Μητρόπολις Κεφαλληνίας, ὁ Δήμος Σάμης καὶ ἡ Διοικητικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Μονῆς ἀπέδειξαν ὅτι, μὲ τὴν συνεργασία τους, ὁ πολιτισμός καὶ ἡ πνευματικὴ ζωή τοῦ τόπου μποροῦν νὰ συνεχίσουν νὰ ἀνθίζουν καὶ νὰ ἐμπνέουν. Ὁ συνδυασμὸς ἐκκλησιαστικῆς εὐλογίας, ἀυθεντικῆς τέχνης καὶ λαϊκῆς συμμετοχῆς ἀνέδειξε μιὰ σπάνια ἐνότητα, ποὺ ἐνισχύει τὴν συλλογικὴ μνήμη καὶ καλλιεργεῖ τὴν ψυχὴ.
Οἱ παρόντες ἀνεχώρησαν μὲ τὴν καρδιὰ γεμάτη φῶς, σὰν νὰ ἔφεραν μαζὶ τους ἕνα μικρὸ κομμάτι τοῦ ἱεροῦ κάλλους τῆς βραδιᾶς. Ἡ φράση «Τὴν Θεοτόκον Μεγαλύνομεν» δὲν ἔμεινε μόνον στὸ ἀφιέρωμα τῆς βραδιᾶς· ἔγινε ζωντανὴ ὁμολογία πίστεως καὶ τιμῆς, ποὺ ἀντηχεῖ ἀκόμη στὰ Ἀγρίλια καὶ στὴν ψυχὴ κάθε παρευρισκομένου.
