«Το λεωφορείο σηκώθηκε στις πίσω ρόδες και χάθηκε στο κενό…»
Ήταν λίγο μετά τις 7 το πρωί της Δευτέρας 22 Δεκεμβρίου 1958, παραμονές Χριστουγέννων, όταν το λεωφορείο της γραμμής Ιωάννινα – Τζουμέρκα αναχώρησε από τα Ιωάννινα για το καθιερωμένο πρωινό του δρομολόγιο. Ένα μικρό λεωφορείο, μόλις 24 θέσεων, γεμάτο ανθρώπους που επέστρεφαν στα χωριά τους για τις γιορτές, φορτωμένο αποσκευές, προσμονή και ζωή.
Στο Χαροκόπι, το λεωφορείο έκανε ακόμη μία στάση. Έντεκα επιβάτες, που είχαν πάει σε γάμο στο χωριό, ζήτησαν να επιβιβαστούν. Ο οδηγός δίστασε. Το όχημα ήταν ήδη γεμάτο. Τελικά υποχώρησε. Το λεωφορείο ξεκίνησε υπεράριθμο, μεταφέροντας συνολικά 34 ανθρώπους, μαζί με τον οδηγό και τον εισπράκτορα.
Κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί πως λίγα χιλιόμετρα αργότερα, στη θέση «Κέδρος», το ταξίδι θα μετατρεπόταν σε μία από τις μεγαλύτερες τραγωδίες που γνώρισαν ποτέ τα Τζουμέρκα.
Η μοιραία στροφή
Λίγο πριν τις 9 το πρωί, περίπου τρία χιλιόμετρα πριν από το Τσίμοβο, το λεωφορείο σταμάτησε σε μια στενή και επικίνδυνη στροφή. Ο δρόμος ήταν χωμάτινος, στενός, με απότομη κλίση και γκρεμό δίπλα. Για να στρίψει, χρειαζόταν μανούβρα.
Ο εισπράκτορας κατέβηκε για να βάλει μια πέτρα στους πίσω τροχούς, ώστε να μην κυλήσει το όχημα. Την κρατούσε ακόμη στα χέρια του, όταν το κακό συνέβη.
Το λεωφορείο άρχισε να γλιστρά. Σηκώθηκε σχεδόν κάθετα στις πίσω ρόδες και μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα χάθηκε από τον δρόμο, κατρακυλώντας στη χαράδρα.
«Βρέθηκα έξω χωρίς να καταλάβω πώς»
Η Σταυρούλα Κωνσταντινίδη – Βράνου, τότε 17 προς 18 ετών, ήταν μία από τις ελάχιστες επιζήσασες. Η μαρτυρία της αποτυπώνει με συγκλονιστικό τρόπο τη στιγμή της καταστροφής:
«Καθόμασταν στις πρώτες θέσεις με την κουμπάρα μου. Ακούω κάποιον να λέει “μωρέ τι πάθαμε…” και ξαφνικά το λεωφορείο σηκώθηκε. Χωρίς να καταλάβω πώς, βρέθηκα έξω από την ανοιχτή πόρτα. Δεν πήδηξα. Απλά βρέθηκα έξω. Το μόνο που θυμάμαι είναι να σηκώνω το κεφάλι και να βλέπω τις τέσσερις ρόδες του λεωφορείου. Είχε ήδη αναποδογυρίσει».
Το όχημα κατρακύλησε περίπου 300 με 400 μέτρα μέσα στη χαράδρα. Στην πορεία διαλυόταν. Σώματα εκσφενδονίζονταν, αποσκευές σκορπίζονταν, φωνές χάνονταν μέσα στη σκόνη και τον πανικό.
«Αλλοίμονο στον κόσμο…»
Ο εισπράκτορας βρέθηκε για λίγες στιγμές δίπλα στη Σταυρούλα:
«Του λέω “τι πάθαμε” και μου απαντά “εμείς δεν πάθαμε τίποτα, αλλοίμονο στον κόσμο”. Και μετά χάθηκε. Πήρε τον κατήφορο πίσω από το λεωφορείο».
Κάποιοι σώθηκαν από καθαρή τύχη. Ένας άνδρας εκσφενδονίστηκε στο κενό αλλά πιάστηκε σε πουρνάρια. Άλλοι βρέθηκαν στο ποτάμι μαζί με τα συντρίμμια. Οι περισσότεροι, όμως, δεν είχαν καμία ελπίδα.
Σκηνές αρχαίας τραγωδίας
Οι πρώτοι άνθρωποι από το χάνι του Κέδρου και διερχόμενοι οδηγοί έφτασαν στο σημείο λίγα λεπτά αργότερα. Στρατός, ασθενοφόρα, τοπικές αρχές. Ο νομάρχης, ο μητροπολίτης, χωρικοί, συγγενείς.
«Βλέπαμε τον κόσμο να κουβαλάει τους νεκρούς του», θυμάται η Σταυρούλα.
«Άλλοι δεν ήξεραν αν οι δικοί τους ήταν μέσα στο λεωφορείο ή όχι. Τρέλα. Κλάματα. Ουρλιαχτά».
Ο απολογισμός ήταν βαρύς: 29 νεκροί – 12 άνδρες και 17 γυναίκες. Μόλις πέντε άνθρωποι επέζησαν.
Στα χωριά Πετροβούνι, Χουλιαράδες, Μιχαλίτσι, Πράμαντα, Ματσούκι, τα σπίτια βυθίστηκαν στο πένθος. Σε κάποιες περιπτώσεις, οι νεκροί ξενυχτήθηκαν ομαδικά στις εκκλησίες, μέσα σε μια σιωπή που πάγωνε τον χρόνο.
Η τραγωδία των Τζουμέρκων χαράχτηκε βαθιά στη συλλογική μνήμη. Ένα δυστύχημα που δεν ήταν απλώς ένα τροχαίο, αλλά ένα σύμβολο μιας εποχής δύσκολης, επικίνδυνης και φτωχής, όπου το ταξίδι για το χωριό μπορούσε να αποδειχθεί μοιραίο. Ένα δράμα που ακόμη και σήμερα θυμίζει πόσο εύθραυστη μπορεί να είναι η ανθρώπινη ζωή.
