Γεράσιμος Σωτ. Γαλανός
Καλά κρατεί το γιορτάσι της Υπαπαντής στα Ζόλα της Θηνιάς. Ονομαστό από παλιά και συνεχίζει να υμνεί με μεγαλοπρέπεια πανηγυρικά τη μεγάλη ημέρα της Υπαπαντής του Κυρίου, ημέρα των προφητειών στο Σαράντισμα του Χριστού.
Ο ναός στο σύνολό του ήταν παστρικά τακτοποιημένος, με σημαιοστολισμό στον αύλειο χώρο του, με φοινικόκλαρα, μυρσίνες και δάφνες, όπου έντυναν το χώρο δοξαστικά. Το καμπαναριό, κι αυτό χωρίς υπερβολές «ντυμένο» με τα νικητήρια φυτά «γιόρτασε και διαλάλησε την ημέρα», ηχητικά από τα χέρια του Γεράσιμου Παναγή Ξένου. Κι όταν αυτός έπιασε τα κλωσσίδια από τις καμπάνες, με γρήγορο παλμό «άπλωσε την εορτή» σ’ όλη τη Θηνιά.
Μέσα ο ναός τακτοποιημένος, καθαρός, σημαιοστόλιστος και πλήθος τα μανουσάκια – βιολέτες, κοκοράκια με πρασινάδες ήταν στα βάζα. Στις δυο εικόνες που είχαν το θέμα της Υπαπαντής του Κυρίου, τα πολύχρωμα άνθη, στεφάνωναν τα θεία αγιογραφημένα πρόσωπα της εορτής.
Στα καλανάρχο, μοιράστηκαν τα μέλη από το ψαλτικό κόρο του μαέστρου Βασίλη Καλογηρά. Στο πρώτο καλανάρχο, των εισερχομένων δεξιά, το διεύθυνε ο Καλογηράς και στο καλανάρχο των εισερχομένων αριστερά, ο Μενέλαος Σωτηρόπουλος. Η ψαλτική τους ήταν ήπια και γλυκύτατη, χωρίς οξυφωνίες και λαρυγγισμούς Ο ήχος της υμνωδίας σε παράσερνε να τον προσέξεις και να τον ακολουθήσεις. Τόσο ο Βασίλης Καλογηράς όσο και τα μέλη της ψαλτικής ομάδας του, είναι παλιοί ψάλτες, με πείρα και μεράκι, και, κάτω από τη μαεστρία του μαέστρου – χοράρχη, ήταν ένα συμπαγές σύνολο, που και τα δυο μέρη, μελωδικά και αμοιβαία μοιράστηκαν όλη τη λειτουργία. Με καθαρή ορθοφωνία ο Γεράσιμος Αυγουστάτος ανέγνωσε το Αποστολικό κείμενο, τονίζοντας χρωματικά την προφητική ουσία της βιβλικής γραφής. Κατά τον εσπερινό της εορτής παραβρέθηκε και ο καλλικέλαδος παλιός ψάλτης, Δημήτριος Καραβιώτης.
Χάρηκα που στην ομάδα του Καλογηρά, είδα και ένα νέο άτομο, τον Γεράσιμος Στεφανίτση. Μακάρι να δημιουργηθεί, Σχολή ψαλτικής, και μάλιστα, κεφαλονίτικου εκκλησιαστικού ιδιώματος, πριν όλα χαθούν ή ελαττώσουν… Η συνέχεια στην Παράδοση που χαράζει την τοπική ιστορία, είναι αναγκαία.
Η παρουσία του σεβασμιοτάτου μας, κου Δημητρίου, με τους συλλειτουργούς του ιερωμένους, έδωσαν μια μεγαλοπρέπεια στην εορτή, μέσα από την απλή και ευλαβική ατμόσφαιρα, που σ’ όλη τη διάρκεια της ιεράς πανήγυρης, τόσο καλά την κράτησαν.
Μας έλειψε όμως, ο κηρυγματικός λόγος του σεβασμιοτάτου, λόγω που άργησε στο χρόνο το ψάλσιμο και η ιερά τελετουργία. Αφουγκράστηκα με πολλή προσοχή, στο ξεκίνημα της ψαλτικής, τα «Θεοτόκια» που υμνούν τη μεγάλη ημέρα της Υπαπαντής και χάρηκα που οι επίτροποι, ιδίως ο Γεράσιμος Ν. Απέργης, ο πρόεδρος του χωριού, Γεώργιος Αποστόλη Απέργης και ο Παναγής Πολύδωρου Γασπαράτος, κουνούσαν τους πολυελαίους, για να διαχύουν την ιερά ενέργεια στα μάτια και στην ψυχή των ευρισκομένων μέσα στο ναό
Κάθε φορά που ακουγόταν το «Θεοτόκε ἡ ἐλπίς, πάντων τῶν Χριστιανῶν, σκέπε φρούρει φύλαττε, τοὺς ἐλπίζοντας εἰς Σέ.», «τρέχανε» οι προαναφερθέντες, και κινούσαν με μια μεγάλη σανίδα, τους πολυελαίους. Έτσι ξεχωρίζει τούτο το πανηγύρι απ’ τ’ άλλα, του νησιού. Σου ξυπνά όλες τις αισθήσεις, για να νοιώσεις τη θεία ευλάβεια της δεσποτικής εορτής.
Τίμησαν την εορτή και οι πολιτικοί άρχοντες: Ο Βουλευτής Κεφαλονιάς και Ιθάκης Παναγής Καππάτος, ο Δήμαρχος Αργοστολίου Θεόφιλος Μιχαλάτος, ο Αντιδήμαρχος Σπύρος Σαμούρης, ο Αντώνης Λουβερδής, ο Παναγής Βανδώρος, ο πρόεδρος του ΟΚΑΠ Γιώργος Λασκαράτος, ο επικεφαλής του νέου αυτοδιοικητικού συνδυασμού
-ΑΕΤΟΙ- Διονύσης Λυκούδης, συνοδευόμενος από τους: Νίκο Μενάγια, Γαβρίλη Απέργη και Δημήτρη Δημουλιό, καθώς και αρκετά μέλη του ΚΑΠΗ Αργοστολίου. Η Ειρήνη Στεφάτου από το Σωματείο «Λυσσίπη» Επίσης και ο φίλος Σπύρος Θεοτοκάτος, του Συνεταιρισμού της Ρομπόλας. Κόσμος πολύς από την Πύλαρο, το Ληξούρι και το Αργοστόλι, καθώς και από τη Λειβαθώ και τον Πόρο.
Το πανηγύρι στηρίχτηκε τόσο στο εκκλησιαστικό μέρος όσο και στο κοσμικό, στην αμέριστη βοήθεια πολλών Αζωλιατών με πρώτους του Επιτρόπους του ναού, τις γυναίκες τους και σε αρκετά παιδιά που βοήθησαν απλόχερα για την κάθε αναγκαία στιγμή Το πανηγύρι της Αζωλιωτοπούλας της Υπαπαντής είναι προσεγμένο, γιατί γίνεται με πολλή αγάπη, με μεράκι και σεβασμό προς τη μεγάλη ημέρα της Πίστης μας.
Στις εικόνες της λαογραφίας, ο φωτογραφικός φακός μου, αποτύπωνε συνεχώς τις εκφράσεις των προσφορών του άρτου και του σταριού.
Φρόντισα φέτος, να βρεθώ στην οικία της Χριστίνας Πολύδωρου Γασπαράτου, που μαζί με τον αδελφό της Παναγή Γασπαράτο, μου χάρισαν τις στιγμές, για το πως φτιάχνουν το στάρι στο πανηγύρι της Υπαπαντής.
Πριν από τον εσπερινό αρκετή ώρα, βρέθηκα στο σπίτι τους, στα Ζόλα. Είχαν κάνει αρκετή προετοιμασία του σταρένιου υλικού. Το στάρι ήταν τακτοποιημένο στην υγρασία του, είχε σουρώσει μετά το ελαφρό βράσιμό του, και, ήταν τοποθετημένο μέσα στις μεγάλες απλάδενες. Δυο μεγάλα κάνιστρα, με τις δαντέλες τους, τις καθαρές, πάνω τους στρώθηκε το νάιλον, δέχτηκαν το στάρι, που ήταν πλουτισμένο με μικρή ποσότητα μελιού και σπόρια από ρόδια και άλλα μυρουδικά.
Αφού γιόμισαν τα δύο μεγάλα κάνιστρα, σωστά και μετρημένα, σχημάτισαν με κουφέτα άσπρα και με μάντολες κόκκινες, όμορφα σχήματα, δηλαδή μια καλή διακόσμηση, που ανάμεσά της, τα σπόρια ροδιού, συμπλήρωναν εορταστικά και όμορφα στο μάτι τα κάνιστρα της προσφοράς της αγάπης και της δύναμης του συμβολισμού.
«Τα κάνιστρα της Υπαπαντής» τα έφτιαχναν παλιά, η Ολυμπιάδα Απέργη και η Ελένη Γεωργίου Απέργη και έπειτα συνέχισαν τόσο όμορφα να τα φτιάχνουν περίτεχνα οι: Μαρία Απέργη-Γασπαράτου κόρη της Ολυμπιάδας και συνεχίζει ακόμη η Μαρία Γερασίμου Απέργη.
Η Χριστίνα Γασπαράτου -Τζἀκη συνεχίζει την εθιμική διαδικασία που είχε μάθει από τη μάνα της, Μαρία Απέργη-Γασπαράτου και κοντά της στέκεται όλη η πατρική οικογένεια.
Φυσικά, στο πανηγύρι της Υπαπαντής φέρνουν κι άλλοι τη σκουτέλα τους και τις αρτινές τους προσφορές, για να λειτουργηθούν και να εορτάσουν τα αγαθά που τους δίνει η ζωή.
Χρόνια Πολλά και Καλά
Η μέρα της Υπαπαντής να είναι ευλογία για όλους μας.
