Αξίζει να δώσει κανείς ιδιαίτερη προσοχή στον πρωτογενή τομέα, γιατί ιστορικά και ειδικά σε περιόδους κρίσης, σωθήκαμε από το εργοστάσιο που δεν παραπονέθηκε ποτέ – τη μάνα γη.
Τα παλιότερα χρόνια τα οικογενειακά αγροκτήματα λειτουργούσαν συνυφασμένα με τη φύση και το τοπίο. Τα συστήματα που εξελίσσονταν χρησιμοποιούσαν τοπικές ράτσες ζώων κτηνοτροφίας, παραγωγή αγαθών στο σπίτι προοριζόμενα για την κατανάλωση εντός του νοικοκυριού με σημαντική ενίσχυση του οικογενειακού εισοδήματος και ντόπιες τεχνικές που λειτουργούσαν συμπληρωματικά προς το κλίμα και την γεωγραφία της κάθε περιοχής.
Στα σπίτια υπήρχε η διατήρηση κήπου για την παραγωγή λαχανικών (μελιτζάνες, μπάμιες, πατάτες κολοκυθάκια, ντομάτες, κλπ) και οσπρίων (κουκιά, φασόλια, κλπ), η φροντίδα μικρών οικόσιτων ζώων (κότες, κουνέλια), η μέριμνα του αμπελιού και η τεχνογνωσία παρασκευής ψωμιού.
Αυτές οι κοπιαστικές παραδοσιακές πρακτικές ήταν αυτοσυντηρούμενες και απαιτούσαν λιγοστά έως καθόλου τεχνητά λιπάσματα, χημικά φάρμακα.
Οι αγρότες επινοούσαν πρωτότυπους τρόπους για την εξασφάλιση των αναγκών των ζώων καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Για παράδειγμα, σε μια αγροτική περιοχήτα ζώα έβοσκαν σε διάφορα επίπεδα βοσκοτόπων ανάλογα με την εποχή, σε άλλα κομμάτια γης γινόταν καλλιέργεια για παραγωγή, ενώ η χειμερινή τροφή συλλεγόταν από πλούσια φυσικά λιβάδια την άνοιξη και το καλοκαίρι. Η γεωργία ήταν μικτή και όχι εξειδικευμένη, συνδυάζοντας τη διαχείριση των καλλιεργούμενων εκτάσεων με την κτηνοτροφία.
Αυτά, τα αγροκτήματα, λόγω τα μακρόχρονης αλληλένδεσής τους με το φυσικό περιβάλλον, είχαν δημιουργήσει συνθήκες στις οποίες στηρίζονται πολλά είδη της άγριας χλωρίδας και πανίδας.
Δυστυχώς οι ραγδαίες αλλαγές τα τελευταία χρόνια – βιομηχανοποίηση και εξειδίκευση της γεωργίας, μεγάλης ηλικίας πληθυσμοί, αποδεκατισμένη αγροτιά, δασώσεις, χαμηλό εισόδημα – απειλούν το παραδοσιακό αγροτικό τοπίο αποτελούμενο από καλλιεργημένα χωράφια, χερσότοπους, βοσκοτόπια, λιβάδια και περιβόλια και μαζί με αυτά την άγρια ζωή που συντηρούν.
Οι αγρότες δεν χρειάζονται την οικονομική παρότρυνση της ΕυρωπαϊκήςΈνωσης για να σταματήσουν την γεωργία. Χρειάζονται όμως σωστή επιτόπια καθοδήγηση και οικονομική βοήθεια προκειμένου να συνεχίσουν. Δεν θα έπρεπενα θεωρούνται ως ξεπερασμένα στοιχεία ιστορικής αξίας, αλλά ως ένα από τα αξιέπαινα ζωτικά νήματα της γεωργίας – ένα νήμα που παρέχει βιώσιμα, περιβαλλοντικά, κοινωνικά και πολιτιστικάωφέλη.
Δρ. Σπυρίδων Α. Θεοτοκάτος
