Φανταστείτε έναν δήμαρχο να βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα από τα δυσκολότερα διλήμματα της εποχής μας: πώς μπορεί ένα νησί να αναπτύσσεται τουριστικά, να προσελκύει επενδύσεις και ταυτόχρονα να προστατεύει τη φυσική του κληρονομιά, την ταυτότητά του και την ποιότητα ζωής των ανθρώπων που το κατοικούν;
Στη Μήλο, το ερώτημα αυτό δεν είναι θεωρητικό. Έχει μετατραπεί σε μια πραγματική σύγκρουση γύρω από μεγάλες τουριστικές επενδύσεις, τις οικοδομικές άδειες και την προστασία περιοχών ιδιαίτερης φυσικής και γεωλογικής αξίας. Ο δήμαρχος Μανώλης Μικέλης έχει δημόσια αντιταχθεί σε μεγάλης κλίμακας παρεμβάσεις, υποστηρίζοντας ότι η ανάπτυξη του νησιού πρέπει να είναι ήπια και ελεγχόμενη και ότι δεν πρέπει να αλλοιωθεί ο ιδιαίτερος χαρακτήρας του.
Το Σαρακήνικο βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης. Το μοναδικό ηφαιστειογενές τοπίο, με τους κατάλευκους βράχους και τη μορφολογία που έχει κάνει τη Μήλο παγκοσμίως γνωστή, έχει βρεθεί δίπλα σε σχέδια μεγάλης τουριστικής ανάπτυξης. Παράλληλα, στην περιοχή του Μύτακα, κοντά στο Σαρακήνικο, η επέκταση ξενοδοχειακής μονάδας έχει προκαλέσει αντιδράσεις και νομικές κινήσεις από τον Δήμο.
Ο Δήμος Μήλου έχει δηλώσει ότι έχει κινηθεί θεσμικά, μεταξύ άλλων με προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας και αιτήματα προς τις αρμόδιες αρχές, ενώ έχει ζητήσει να ανασταλούν νέες αδειοδοτήσεις μέχρι να ολοκληρωθεί ο χωροταξικός σχεδιασμός του νησιού. Ο ίδιος ο δήμαρχος έχει υποστηρίξει ότι η Μήλος χρειάζεται επενδύσεις, αλλά όχι επενδύσεις που θα μετατρέψουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της σε θύματα της υπερδόμησης.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία της συζήτησης.
Τι σημαίνει πραγματικά βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη;
Είναι βιώσιμη ανάπτυξη να μετατρέπονται ευαίσθητες φυσικές περιοχές σε μεγάλα τουριστικά συγκροτήματα; Είναι βιώσιμο να αυξάνεται συνεχώς η τουριστική χωρητικότητα ενός νησιού χωρίς να εξετάζεται ταυτόχρονα η επάρκεια του νερού, της ενέργειας, των υποδομών, του οδικού δικτύου και της διαχείρισης των απορριμμάτων;
Ο ίδιος ο δήμαρχος Μήλου έχει θέσει δημόσια αυτά τα ζητήματα, επισημαίνοντας ότι ο περιορισμένος υδροδοτικός και περιβαλλοντικός χώρος του νησιού πρέπει να συνυπολογίζεται στον σχεδιασμό των επενδύσεων.
Γιατί η τουριστική ανάπτυξη δεν είναι μόνο πόσα κρεβάτια θα δημιουργηθούν. Είναι και το τι θα μείνει όρθιο μετά την ανάπτυξη.
Ένα ξενοδοχείο μπορεί να κατασκευαστεί. Ένας δρόμος μπορεί να διανοιχθεί. Μια πισίνα μπορεί να γεμίσει. Ένα οικόπεδο μπορεί να αξιοποιηθεί. Όμως ένα μοναδικό γεωλογικό τοπίο, ένας φυσικός σχηματισμός ή ένα οικοσύστημα που αλλοιώθηκε δεν επανέρχεται εύκολα στην προηγούμενη κατάσταση.
Η Μήλος έχει ήδη γίνει παγκόσμια γνωστή ακριβώς επειδή διαθέτει αυτά τα μοναδικά χαρακτηριστικά. Το Σαρακήνικο, οι ακτές, οι γεωλογικοί σχηματισμοί και το ιδιαίτερο κυκλαδίτικο τοπίο αποτελούν το ίδιο το κεφάλαιο πάνω στο οποίο στηρίζεται μεγάλο μέρος της τουριστικής της ταυτότητας.
Και υπάρχει μια αντίφαση που αξίζει να συζητηθεί: αν καταστρέψουμε αυτό που κάνει έναν τόπο μοναδικό, τι ακριβώς θα συνεχίσουμε να πουλάμε ως προορισμό;
Η συζήτηση δεν είναι απαραίτητα «επενδύσεις ή προστασία». Μπορεί και πρέπει να είναι επενδύσεις με κανόνες, με χωροταξικό σχεδιασμό, με σεβασμό στο περιβάλλον και με όρια που να λαμβάνουν υπόψη τις πραγματικές δυνατότητες ενός νησιού.
Ούτε η Μήλος μπορεί να μείνει έξω από την οικονομική και τουριστική ανάπτυξη ούτε όμως η ανάπτυξη μπορεί να αντιμετωπίζεται ως λευκή επιταγή.
Οι κάτοικοι έχουν δικαίωμα να θέλουν δουλειές, εισόδημα και επενδύσεις. Έχουν όμως και δικαίωμα να απαιτούν να μη μετατραπεί ο τόπος τους σε ένα απέραντο εργοτάξιο.
Η θάλασσα δεν είναι απλώς ένα σκηνικό πίσω από μια πολυτελή σουίτα. Το τοπίο δεν είναι απλώς μια φωτογραφία για τα διαφημιστικά φυλλάδια. Η φυσική κληρονομιά δεν είναι ένας πόρος που μπορεί να καταναλωθεί μέχρι τελευταίου τετραγωνικού μέτρου.
Η Μήλος είναι ένας ζωντανός τόπος. Είναι σπίτι για τους ανθρώπους της, ιστορία, πολιτισμός, γεωλογία, θάλασσα και φύση.
Και ίσως το μεγαλύτερο ερώτημα που θέτει σήμερα η Μήλος δεν είναι αν θα υπάρξουν επενδύσεις.
Είναι τι είδους επενδύσεις θέλει και μπορεί να αντέξει.
Γιατί ένας πραγματικά επιτυχημένος τουριστικός προορισμός δεν είναι εκείνος που χτίζει περισσότερο.
Είναι εκείνος που καταφέρνει να προσελκύει επισκέπτες χωρίς να χάνει τον λόγο για τον οποίο ήρθαν εξαρχής.
Και αν κάποτε, στο όνομα της πολυτέλειας και της άναρχης ανάπτυξης, χαθούν τα μοναδικά τοπία που κάνουν τη Μήλο να μοιάζει με παράδεισο, τότε μένει ένα τελευταίο ερώτημα:
Αν χάσουμε τον παράδεισο για να τον αξιοποιήσουμε, τι ακριβώς θα έχει μείνει για να ονομάζεται παράδεισος;
