ΙΘΑΚΗ: ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΤΑΙΝΙΑ ΤΟΥ ΝΟΛΑΝ , ΟΛΟΣ Ο ΠΛΑΝΗΤΗΣ ΘΑΥΜΑΖΕΙ ΑΥΤΟ ΠΟΥ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΕΧΕΙ ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΕΙ
Μεγάλες οι ευθύνες της κεντρικής διοίκησης.Τι πρέπει να γίνει
ΤΟΥ ΒΑΓΓΕΛΗ ΜΑΤΣΟΥΚΗ *
Φέτος το καλοκαίρι όλα τα φώτα έπεσαν στην Ιθάκη ! Ο λόγος : η σπουδαία κινηματογραφική ταινία του Christopher Nolan Οδύσσεια που ήδη έσπασε ρεκόρ εισιτηρίων όλων των εποχών! Δεκάδες εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον πλανήτη είδαν την ταινία, που θύμισε ή γνώρισε σε όλους την ιστορία του Οδυσσέα, εκεί στην Ελλάδα σε μία μικρή χώρα της Ν.Α. Ευρώπης , δηλαδή αυτού που ήταν βασιλιάς στο βασίλειο της Ιθάκης! Ένα βασίλειο που την εποχή εκείνη του 1200 π.Χ., οι βασιλείς των Μυκηνών το αναγνώριζαν σαν ισάξιο, σαν μεγάλο -οι Μυκήνες αποτελούσαν τότε το κέντρο του ελληνισμού.
Είναι γνωστό ότι μερικές ταινίες αφήνουν εποχή και συμβάλλουν στην ανάπτυξη των περιοχών που προβάλλουν. Θυμόμαστε όλοι «Το μαντολίνο του λοχαγού Κορέλι»(2001) που τόσο συνέβαλε στην τουριστική ανάπτυξη της Κεφαλονιάς με την προβολή διάφορων παραλιών όπως η Χοργοτά στα Κομιτάτα, η Αντίσαμος κ.ο.κ. Για ιστορικούς λόγους ας αναφέρουμε εδώ και την παλιότερη ταινία «Το παιδί με το δελφίνι» (1957) με την Σοφία Λόρεν που έκανε γνωστή στα πέρατα του κόσμου την Ύδρα.Και τέλος την ταινία «Mama mia»(2008) που γνώρισε σε όλους την Σκόπελο.
Όμως:
-Τώρα που πάμπολλοι τουρίστες στρέφουν τα βλέμματα στη γειτονιά μας και σκέπτονται να την επισκεφτούν για να εξερευνήσουν, και να ιχνηλατήσουν κάτι για τον βασιλιά Οδυσσέα, το ανάκτορο της Πηνελόπης ,τον Τηλέμαχο ,τον μνηστήρα Αντίνοο και από ποιο μέρος του βασιλείου προερχόταν αυτός και άλλα πολλά παρόμοια…
– Τώρα που πολλοί αναρωτιούνται αν οι υποδομές του νησιού θα αντέξουν στις αναμενόμενες μεγάλες τουριστικές ροές.
– Τώρα ανακαλύπτεται ότι η ελληνική πολιτεία δεν ασχολήθηκε σοβαρά με την Ιθάκη και το βαρύ όνομα που αυτή ανά τους αιώνες φέρει.
Ας δούμε σύντομα τι έχει γίνει διαχρονικά από αρχαιολογική άποψη στην Ιθάκη, για να είμαστε ακριβοδίκαιοι:
Στις αρχές του 20ού αιώνα διεξήχθησαν ανασκαφές, από τον διακεκριμένο Ολλανδό αρχαιολόγο Βίλχελμ Φόλγκραφ. Πολύ αργότερα ( 1994 – 2011) ακολούθησε μια μεγάλη ανασκαφή από το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων υπό την αείμνηστη καθηγήτρια Λίτσα Κοντορλή και τον ομότιμο καθηγητή Θανάση Παπαδόπουλο. Οι έρευνες και τα υλικά που συγκεντρώθηκαν έφεραν στο φως ένα ελληνιστικό μνημειακό σύμπλεγμα που αναφέρεται ως Οδύσσειον, δηλ. ένα ηρώο του Οδυσσέα , σχετιζόμενο με αγώνες (τα Οδύσσεια), σε ψήφισμα του δήμου των Ιθακών του 207 π.Χ., περίπου δηλαδή 1000 χρόνια μετά τον Τρωικό πόλεμο.
Το 2011 το υπουργείο Πολιτισμού διέκοψε τη διεξαγωγή της έρευνας, «επειδή δεν τηρήθηκαν οι όροι των εγκριτικών αποφάσεων, μεταξύ των οποίων η καταγραφή και η μελέτη του υλικού, και η συντήρηση και ανάδειξη των αρχιτεκτονικών καταλοίπων». (στοιχεία από την Καθημερινή).
Το 2018 , το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων το υπουργείο Πολιτισμού και η τοπική αυτοδιοίκηση , μαζί με χρήματα και κάποιων ευεργετών προχώρησαν στο έργο αεροφωτογράφισης του χώρου , περίφραξης της απαλλοτριωμένης έκτασης, εντός της οποίας εκτείνονται τα αρχαία κατάλοιπα, αποψιλώσεων, καθαρισμού και απομάκρυνσης των προϊόντων της ανασκαφικής έρευνας .
Το επιστημονικό έργο της ταξινόμησης, καταγραφής και περαιτέρω τεκμηρίωσης του κεραμεικού και άλλου αρχαιολογικού υλικού ανέλαβε και πάλι από τότε το ίδιο πανεπιστημιακό ιδρυμα, με ερευνητικό πρόγραμμα ,υπό τον ομότιμο καθηγητή Γιάννη Λώλο.Το 2021 επισκέφθηκε το νησί η υπουργός πολιτισμού, έδωσε υποσχέσεις και έκτοτε..τίποτε.
Το 2026 ,μετά την ταινία του Νόλαν και τον παγκόσμιο θόρυβο που δημιουργήθηκε, στο ΥΠΠΟ μάλλον θορυβήθηκαν και «τώρα τρέχουν να κάνουν μελέτες», όπως έγραψε η έγκριτη Καθημερινή.Και κάνανε και εξαγγελίες για το 2027…
Υπάρχουν φυσικά και άλλα σημαντικά, όπως το Σπήλαιο των Νυμφών (Μαρμαροσπηλιά) , το οποίο ταυτίζεται με το ομηρικό Σπήλαιο όπου ο Οδυσσέας έκρυψε τα δώρα του βασιλιά των Φαιάκων Αλκίνοου. Τα ευρήματα της αρχαιολογικής έρευνας πείθουν ότι εδώ υπήρξε λατρεία των Ναιάδων Νυμφών. Όμως το Σπήλαιο θέλει πολλή δουλειά για να γίνει επισκέψιμο.
Αλλά και στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ιθάκης η σημερινή κατάσταση εξακολουθεί να μην ανταποκρίνεται στον αρχαιολογικό πλούτο και τη σημασία της Ιθάκης.
Αλλά το θέμα δεν είναι το Μουσείο και η (μη) λειτουργία του, ή οι ανασκαφές ελληνιστικών ή μεταγενέστερων χρόνων. Είναι οι ανασκαφές της Μυκηναικής περιόδου. Και σε τι αυτές μπορούν να οδηγήσουν.
Εμεις φρονούμε ότι χρειάζεται να προγραμματιστούν σοβαρές και εκτεταμένες ανασκαφές Μηκηναικής περιόδου .Από αρμόδιο φορέα ή αρχαιολογική εταιρεία, ελληνική ή ξένη, με επίσημη κρατική χρηματοδότηση.
Αυτό πρέπει να είναι το ένα από τα ζητούμενα για την Ιθάκη. Ένα άλλοαφορά στη γενναία ενίσχυση των υποδομών(οδικό δίκτυο, μεταφορές,λιμενικές εγκαταστάσεις, ύδρευση), αλλά γι’ αυτό θα επανέλθουμε.
Μετά τις εκλογές και με την ανάληψη νέας ηγεσίας στο ΥΠΠΟ, αυτός ο στόχος πρέπει να επιδιωχθεί , και φυσικά θα πρέπει να υπάρξουνσυντονισμένες και συλλογικές προσπάθειες πολλών προς μια τέτοια κατεύθυνση. «Συν Αθηνά και χείρα κίνει», που θάλεγε και ο προστατευόμενος από τη θεά Οδυσσέας!
* Καθηγητής Πανεπιστημίου Πατρών, τ. πολιτευτής ΝΔ νομού Κεφαλονιάς-Ιθάκης
