Ένα ουσιαστικό βήμα προς τη δημιουργία του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου του Ιονίου πραγματοποιήθηκε με την έγκριση της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης (ΕΠΜ), η οποία αφορά συνολικά 22 περιοχές του δικτύου Natura 2000. Πρόκειται για μια εκτεταμένη θαλάσσια περιοχή με ιδιαίτερη οικολογική αξία, που εκτείνεται από τους Οθωνούς και την Κέρκυρα έως τη Ζάκυνθο και τις Στροφάδες, περιλαμβάνοντας σημαντικά οικοσυστήματα και περιοχές υψηλής περιβαλλοντικής σημασίας.
Η έγκριση της μελέτης αποτελεί ένα καθοριστικό βήμα στη διαδικασία θεσμοθέτησης ενός νέου πλαισίου προστασίας για το θαλάσσιο περιβάλλον του Ιονίου. Στόχος είναι η διατήρηση της φυσικής κληρονομιάς της περιοχής, η προστασία της θαλάσσιας βιοποικιλότητας και η διασφάλιση των ευαίσθητων οικοσυστημάτων που αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του φυσικού πλούτου των νησιών μας.
Το επόμενο σημαντικό στάδιο είναι η έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος, μέσω του οποίου θα θεσμοθετηθεί το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο του Ιονίου και θα καθοριστούν οι όροι, οι ζώνες προστασίας και το πλαίσιο διαχείρισης της ευρύτερης περιοχής. Με αυτόν τον τρόπο θα διαμορφωθεί ένα συγκεκριμένο θεσμικό πλαίσιο για την προστασία του θαλάσσιου χώρου, με κανόνες και κατευθύνσεις που θα αφορούν τις ανθρώπινες δραστηριότητες.
Ωστόσο, η δημιουργία ενός τέτοιου πάρκου δεν αφορά μόνο την προστασία της φύσης. Έχει άμεση σχέση και με την καθημερινότητα των κατοίκων των νησιών, τους επαγγελματίες της θάλασσας, τους αλιείς, τον τουρισμό και συνολικά την τοπική οικονομία. Για τον λόγο αυτό, ιδιαίτερη σημασία έχει ο σχεδιασμός και η εφαρμογή των μέτρων προστασίας να λαμβάνουν υπόψη τις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών, τις ιδιαιτερότητες κάθε νησιού και τις παραδοσιακές δραστηριότητες που συνδέονται διαχρονικά με το Ιόνιο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι πιθανές επιπτώσεις στον τουρισμό, έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της οικονομίας των νησιών του Ιονίου. Η θεσμοθέτηση του Θαλάσσιου Πάρκου ενδέχεται να επιφέρει αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσονται και λειτουργούν ορισμένες τουριστικές δραστηριότητες, ιδιαίτερα σε περιοχές που θα ενταχθούν σε ζώνες αυξημένης προστασίας.
Οι δραστηριότητες της θαλάσσιας αναψυχής, οι εκδρομές με σκάφη, οι οργανωμένες θαλάσσιες περιηγήσεις, η αγκυροβολία και η πρόσβαση σε συγκεκριμένες παραλίες ή θαλάσσιες περιοχές ενδέχεται να υπαχθούν σε νέους περιορισμούς ή ειδικούς όρους. Ανάλογα με τις προβλέψεις του Προεδρικού Διατάγματος, μπορεί να καθοριστούν συγκεκριμένες διαδρομές, επιτρεπόμενες δραστηριότητες, όρια επισκεψιμότητας ή ειδικοί κανόνες για την προστασία ευαίσθητων οικοσυστημάτων.
Οι αλλαγές αυτές θα μπορούσαν να επηρεάσουν επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον θαλάσσιο τουρισμό, ιδιοκτήτες σκαφών αναψυχής, εταιρείες ενοικίασης σκαφών, επαγγελματίες εκδρομών, αλλά και τουριστικές επιχειρήσεις που έχουν αναπτύξει υπηρεσίες γύρω από την ελεύθερη πρόσβαση σε συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές. Ενδεχόμενοι περιορισμοί στην αγκυροβολία, στην κίνηση των σκαφών ή στην οργάνωση εκδρομών μπορεί να απαιτήσουν προσαρμογές στον τρόπο λειτουργίας των επιχειρήσεων, με πιθανές οικονομικές και λειτουργικές συνέπειες.
Από την άλλη πλευρά, η δημιουργία ενός οργανωμένου θαλάσσιου πάρκου μπορεί να προσφέρει σημαντικές ευκαιρίες για την τουριστική ανάπτυξη. Η προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων, η διατήρηση της καθαρότητας των υδάτων και η ανάδειξη της φυσικής ομορφιάς του Ιονίου μπορούν να ενισχύσουν την εικόνα των νησιών ως προορισμών υψηλής περιβαλλοντικής αξίας. Παράλληλα, μπορούν να δημιουργήσουν προϋποθέσεις για την ανάπτυξη μορφών βιώσιμου και ποιοτικού τουρισμού, όπως ο οικοτουρισμός, οι οργανωμένες περιβαλλοντικές περιηγήσεις και οι δραστηριότητες παρατήρησης της θαλάσσιας ζωής.
Το μεγάλο ζητούμενο, επομένως, είναι να μη δημιουργηθεί ένα πλαίσιο προστασίας που θα αντιμετωπίζει τις τοπικές επιχειρήσεις και τους επαγγελματίες ως εμπόδιο, αλλά ένα σύστημα κανόνων που θα συνδυάζει την περιβαλλοντική ευθύνη με την οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα των νησιών. Η προστασία της φύσης μπορεί να αποτελέσει συγκριτικό πλεονέκτημα για τον τουρισμό, αρκεί να υπάρχει σαφής σχεδιασμός, επαρκής ενημέρωση, μεταβατική περίοδος όπου χρειάζεται και ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών φορέων.
Για την Κεφαλονιά, την Ιθάκη και τα υπόλοιπα νησιά του Ιονίου, η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Η θάλασσα αποτελεί όχι μόνο ένα πολύτιμο φυσικό οικοσύστημα, αλλά και βασικό στοιχείο της ταυτότητας, της οικονομίας και της κοινωνικής ζωής τους. Οι τελικές ρυθμίσεις θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό πώς θα μπορούν να συνυπάρχουν η προστασία του περιβάλλοντος, η αλιεία, η ναυσιπλοΐα, ο θαλάσσιος τουρισμός και οι υπόλοιπες ανθρώπινες δραστηριότητες.
Η έγκριση της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης ανοίγει, επομένως, τον δρόμο για το επόμενο θεσμικό βήμα. Το κρίσιμο ζητούμενο πλέον είναι το Προεδρικό Διάταγμα να διαμορφώσει ένα σαφές, λειτουργικό και δίκαιο πλαίσιο, που θα προστατεύει αποτελεσματικά το θαλάσσιο περιβάλλον του Ιονίου, χωρίς να αγνοεί τις ανάγκες και τη φωνή των ανθρώπων που ζουν δίπλα στη θάλασσα και εξαρτώνται από αυτήν.
Γιατί το Ιόνιο δεν είναι μόνο ένας ανεκτίμητος φυσικός θησαυρός. Είναι και ο τόπος ζωής, εργασίας και οικονομικής δραστηριότητας χιλιάδων ανθρώπων. Και η προστασία του οφείλει να διασφαλίζει και τα δύο.
