Γράφει ο π.Ξενοφώντας Ζαρκάδας Μέλος εργαστηρίου Διαδικτύου Ψηφιακών Μέσων και Επικοινωνίας Αργοστόλι, Κεφαλονιά
Τι είναι στα αλήθεια; Βάρβαρο έθιμο που κάνει τους απανταχού της Γής Βίγκαν να <<δαιμονίζονται; >>
Εκκλησιαστικό έθιμο που κάνει πολέμιους της Εκκλησίας να την στοχοποιούν;
Αρχαίο κατάλοιπο Ανθεστηρίων και Διονυσίων με κραιπάλες γαστρονομικές ή
Κάτι ευλογημένα μοναδικό στην χώρα του Ξένιου Δία αλλά και της αγνής πίστης κι αγάπης στο Θεό;
Αγαπητοί μου αδερφοί.
Η Τσικνοπέμπτη είναι μια συνέχεια αρχαίων εορτών γλεντιού όταν κατά την επικράτηση του Χριστιανισμού δεν αγωνίστηκε να καταργήσει πλήρως αλλά τα ενέταξε χρονικά στο Εκκλησιαστικό έτος. Έτσι τοποθετήθηκε στην δεύτερη εβδομάδα του Τριωδίου ( Κρεατινή ), πριν την νηστεία της Μεγάλης Σαρακοστής και μεταξύ δύο ημερών νηστείας ( Τετάρτη και Παρασκευή ).
Δεν είναι θρησκευτική εορτή , αναφέρεται απλά στο Τυπικό ως << ΤσικνοΠέμπτη >> χωρίς καμία επεξήγηση. Είναι απλά μια << Παραδοσιακή ημέρα >> συνδεδεμένη με την Εκκλησιαστική ζωή του Λαού.
Το όνομα της , Τσικνοπέμπτη ή τσικνοπέφτη το πήρε από την τσίκνα ( καπνό ) που είναι διάχυτος. Δέν είναι όμως η τσίκνα απλός καπνός.Είναι το αποτέλεσμα της καύσης λίπους ( ζωικού ή φυτικού ) με τον ανάλογο θόρυβο ( τσιρτσίρισμα ) και οσμή. Κατά τον λαογράφο Δημήτριο Λουκάτο το φαγοπότι και το γλέντι της ημέρας είναι << ομοιοπαθητικές προσπάθειες για την ευφορία της Γης >> Χρονικά , σχετίζεται και με την αρχή καρναβαλικών εθίμων όπως τα Κορφιάτικα στην Κέρκυρα , , η Κουλουρού στην Πάτρα ,οι Φωτιές στας Σέρρες , το καψάλισμα της κότας το λεγόμενο << του Κούρκου >> στην Κομοτηνή, ο Βλάχικος γάμος στη Θήβα , στη Σκόπελο το κοινό τραπέζι που ενισχύει το αίσθημα της κοινότητας αλλά και στην Κύπρο που ψήναν ψωμιά , φαγητα και πίτες στους μικρούς αυτοσχέδιους φούρνους που είχαν εξω από τα σπίτια των ορεινών χωριών και ο καπνός υψωνόταν κάλεσμα για κοινό τραπέζι.
Αδερφοί μου .
Τίποτα μόνο του αλλά και λίγο από όλα αυτά είναι .Υπάρχει όμως και η μεγαλειώδη αλήθεια.
Η Τσικνοπέμπτη είναι μια έντονα Χριστιανική εθιμοτυπική πράξη , με ρίζες στο Βυζάντιο και την καθιέρωση του Χριστιανισμού. Ο πρώτος φόνος του γένους των ανθρώπων έγινε κατά την διάρκεια μιας θυσίας . Ο Κάιν δολοφόνησε τον αδερφό του γιατί θεώρησε ότι η << τσίκνα του θυσιαζόμενου σφαγείου του δεν ήταν αρεστή στο Θεό , ενώ του αδερφού του Άβελ ήταν >> Αδιανόητο . Το φρικτότερο έγκλημα , η αδερφοκτονία με αίτιο ότι πιο ιερό , την θυσία στο Θεό.
Και ήρθε ο Χριστιανισμός , η θυσία είναι << αναίμακτη >> Ο μόνος καπνός είναι του θυμιάματος με την ευχή του Ιερέως :
«Θυμίαμά σοι προσφέρομεν, Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, εἰς ὀσμὴν εὐωδίας πνευματικῆς· ὃ προσδεξάμενος εἰς τὸ ὑπερουράνιόν σου Θυσιαστήριον, ἀντικατάπεμψον ἡμῖν τὴν χάριν τοῦ Παναγίου σου Πνεύματος».
Οι ειδωλολάτρες που είχαν ασπαστεί τον Χριστό , είχαν έθιμα Διονυσιακά με κοινή συμμετοχή και δεν ήθελαν να τα αποχωριστούν . Ετσι , αυτή η ημέρα καθιερώθηκε ατύπως , το φαγητό της οικογένειας να είναι << ΕΞΩ>> . Και να φωνάζει . Με την οσμή , την τσίκνα , να καλεί τον Ξένο , τον φτωχό , τον πεινασμένο , τον μη έχοντα να καθίσει στο κοινό τραπέζι της οικογένειας. Ετσι ένα κατάλοιπο ειδωλολατρικό ( θυσία ) με ασύδοτη κατανάλωση , να μετατραπεί στην Χριστιανική ζωή έθιμο φιλοξενίας και μοιρασιάς. Ακόμα γίνεται αυτό όταν σε συνεργεία ,( περάστε μια βόρτα από Β.Ι.Π.Ε.μεριά και δείτε πόσα μαγκάλια και ψησταριές , και κάλεσμα στον διαβάτη) σε μαγαζιά , συλλόγους αλλά και απλά σπίτια το ζητούμενο ΔΕΝ είναι το τι θα φάει κάποιος , ούτε τα στρωμένα τραπέζια , αλλά το ποιος , ή καλύτερα με ποιόν θα φάει κάποιος. Η προσφορά. Το κάλεσμα στην << κοινωνιά >> και μάλιστα οι συνδαιτυμόνες χρησιμοποιούν πολλές φορές φράσεις καθαρά εκκλησιαστικές. << Ελα το κρασί είναι μεταλαβιά , λάβε τέκνον , ευλόγησέτα >>
Στην παλιά μου γειτονιά , στα Νέα Λιόσια , εργατοπεριοχή , τέτοια μέρα όλοι έψηναν στις αυλές , κι ενας γείτονας που πουλούσε ψάρια με το τρίκυκλό του έψηνε πάντα ψάρια και μοσχοβολούσε όλη η γειτονιά και όλοι περιμέναμε μεζέ . Θυμάμαι επίσης που εμάς τα παιδιά , οι μεγαλύτεροι μας έβαζαν να προσέχουμε μη και περάσει κάνας αδύνατος ή ξένος , ή ζητιάνος να τον φωνάξουμε. Και φυσικά δεν υπήρχε περίπτωση να μείνη κάποιος νηστικός ή έστω χωρίς να << τσικνίσει >> Μόνο αν κάποιος είχε πένθος δεν έψηνε αλλά κι αυτός δεχόταν το πιατάκι του από όλη την γειτονιά . Στην Εκκλησία αλλά και στο σχολείο ( φυσικά και ΔΕΝ ψήναμε εκεί ) ο παπά Αχιλλέας , Θεός σχωρέστον , μας έλεγε . << Να πέιτε στους δικούς σας ότι η Τσικνοπέμπτη είναι για τον ΞΕΝΟ , για τον ΦΤΩΧΟ , για αυτόν που δεν έχει . Μην το ξεχάσουν.
Αδερφοί μου.
Σε κάθε ερώτηση υπάρχει μόνο μια απάντηση. Ο Θεός , και σίγουρα όχι ο Μπρεντόν , την έχει δώσει εκ στόματος του υιού του .Η απάντηση είναι : Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ .
Στο Ευαγγέλιο της Κυριακής , μόλις τρείς μέρες μετά την Τσικνοπέμπτη , ο υιός του Ανθρώπου λέει :
Πεινούσα και μου δώσατε να φάω , διψούσα και μου δώσατε νερό , ξένος ήμουν και με αγκαλιάσατε . στην φυλακή ήμουν και ήρθατε ….Τα κάνατε σε έναν τον ελαχίστων …<<ΕΜΟΙ ΕΠΟΙΗΣΑΤΕ >>.
Όχι αγαπητοί μου Βίγκαν . Δεν είναι << εορταστική κρεατοφαγία >>Στο Άγιο Όρος ψήνουν ψάρια. Κάποιοι μοναχοί που δεν τρώνε ούτε ψάρι ψήνουν μανιτάρια , και λαχανικά , πατάτες , πιπεριές , μελιτζάνες …Κάντε κι εσείς το ίδιο και μάθετε μας να τρώμε κι εμείς βρώματα που δεν έχουν αίμα . Πρώτος ο Κύριός μας μας έμαθε την αναίμακτη θυσία κι εσείς , μαζί με τους Αθέους μας κατηγορείτε για ματωβαμμένη πίστη. Όχι.
