Το κείμενο βασίζεται σε συνέντευξη που είχα με τον αλησμόνητο μουσικό –οργανοπαίκτη και δημοσιεύτηκε το 2009 στο περιοδικό “ Kefalonitis Magazin”.
Στην παρούσα άλλαξα τον ρηματικό χρόνο και πρόσθεσα την ευχαριστήριο επιστολή του γιου του, Διονύση, για την τιμητική διάκριση που έκανα κάποιοι Φορείς, το 2017, για την προσφορά και δράση του πατέρα του, Παναγή Σπ. Γασπαρινάτου.
Συνεχίζοντας την παρουσίαση των παραδοσιακών οργανοπαικτών του νησιού μας, εκλεκτή θέση μέσα σε αυτό το σύνολο κατέχει και ο Παναγής Σπυρίδωνος Γασπαρινάτος. Ο Παναγής καταγόταν από τα Δαυγάτα. Ήταν το τρίτο, από τα πέντε παιδιά του Σπύρου Γασπαρινάτου. Είχε την καλή τύχη, να μυηθεί ακουστικά από το οικογενειακό του περιβάλλον και να ξυπνήσουν μέσα του αισθήματα για την τέχνη των ήχων. Τα νανουρίσματα και τα τραγούδια της νόνας του, ΡουσέτταςΓασπαρινάτου, ήταν αρχικά τα πρώτα μουσικά «μπολιάσματα» στην καλλιτεχνική ψυχή του. Η νόνα του τραγουδούσε στα πανηγύρια -αλλά και όπου της δινόταν ευκαιρία- τα τραγούδια και τους στίχους των κεφαλονίτικων χοροτράγουδων. Με αυτά τα άσματα νανούριζε τα εγγόνια της.
Ήταν γύρω στα δεκαπέντε ο Παναγής, όταν οι Ιταλοί κυριάρχησαν στο νησί μας, μα αυτός κεντριζόταν από τους ήχους της μουσικής! Με μια φυσαρμόνικα άρχισε να μαθαίνει και να παράγει τα ακούσματα, που του έδινε αυτό το όργανο. Κοντά να τελειώσει ο πόλεμος, βρέθηκε στον Πειραιά, όπου γράφτηκε στο Ωδείο Πειραιώς, με όργανο προτίμησής του το ακορντεόν. Τα χρόνια όμως ήταν δύσκολα και ο Παναγής εργαζόταν σε οικοδομικές εργασίες, για να μπορέσει να ανταπεξέλθει οικονομικά. Μετά από δύο χρόνια, εγκατέλειψε το ωδείο και συνέχισε να μελετά μόνος του και να μαθαίνει πάνω στο ακορντεόν του.
Τα χρόνια πέρασαν και στα 1949, γύρισε στην Κεφαλονιά, συνεχίζοντας βιοποριστικά με τις οικοδομικές εργασίες του. Συνέχισε παράλληλα να μελετά και να παίζει με το ακορντεόν του.
Μετά το σεισμό του ʼ53, συνάντησε τον εξαίρετο βιολιστή του νησιού μας, Λυκούργο Τζάκη, ο οποίος αναγνώρισε στο πρόσωπο του Παναγή το ταλέντο, τη διάθεσή και τη φλόγα του για τη μουσική! Έτσι, τον έκανε συνεργάτη του.
Μαζί με το Λυκούργο Τζάκη και τον Παναγή Γασπαρινάτο, «έδεσαν» και άλλοι δυο μουσικοί, ο Βασίλης Μουντάκης (σαξόφωνο) και ο Σπύρος Αποστολάτος (ντραμς). Σχημάτισαν μια ορχήστρα, που έμεινε ξακουστή για την καλή της πορεία.
Πεδίο δράσης και ακτίνας αυτής της ορχήστρας ήταν όλη η Κεφαλονιά, η Ιθάκη και πολλά μέρη του ελλαδικού χώρου, καθώς τα Κεφαλληνιακά Σωματεία και οι Σύλλογοι -που ήταν εκτός του νησιού μας- καλούσαν την ορχήστρα, για να πραγματοποιήσουν τις εκδηλώσεις τους, μέσα στο πνεύμα της τοπικής μας παράδοσης.
Η ορχήστρα του Παναγή Γασπαρινάτου είχε ένα μεγάλο ρεπερτόριο, τόσο από κεφαλονίτικους και ελληνικούς χορούς, όσο και από ευρωπαϊκούς χορούς και τραγούδια, που όλοι μας έχουμε αγαπήσει. Πολλές φορές την ορχήστρα πλαισίωναν πολλοί και διάφοροι καλλιτέχνες, ντόπιοι και ξένοι (περαστικοί από το νησί μας). Είναι πολλοί αυτοί που συμμετείχαν, είτε ως οργανοπαίχτες, είτε ως τραγουδιστές. Είναι δύσκολη η αναφορά σε όλους. Επιβάλλεται όμως αναφορά σε κάποιους, που για χρόνια πλαισίωναν τη μουσική παρέα του Παναγή Γασπαρινάτου, και αυτοί ήταν: Γεράσιμος Μενάγιας (ντραμς), Βαγγέλης και Διονύσης Διακάτος (Τσουλαίοι) (κιθάρες), οι γιοι του Παναγή, Διονύσης Γασπαρινάτος (μπουζούκι) και Σπύρος Γασπαρινάτος(κιθάρα), Ζήσιμος Σκλαβουνάκης (βιολί), Μάκης Σκλαβουνάκης(κιθάρα), Γιάννης Ανδριανάτος (Αστραπόγιαννος) (τραγούδι), Διονύσιος Πολλάτος (κουρέας) (ντραμς), Χρήστος Χατζηχρήστος (τραγούδι), Νικόλαος Χαλιώτης (κιθάρα), Λαμπρογιάννης Πεφάνης (βιολί), ΣάντροςΠαυλάτος (κιθάρα), Πάτροκλος Βικάτος (τραγούδι), Διονύσιος Πολλάτος(Σέσουλας) (αρμόνιο), Βασίλης Λουκάτος (τραγούδι), Σπύρος Βαρδαραμάτος (ντραμς), Χαράλαμπος Μουρελάτος (ντραμς), Γεράσιμος Ζερβός (τραγούδι). Υπήρξαν και άλλοι ακόμα καλλιτέχνες, που μαθήτευσαν με την ορχήστρα του και σήμερα είναι αξιόλογοι μουσικοί του νησιού μας!
Οι απαιτήσεις για καλό κέφι και ποικιλία, ήταν η φυσική αιτία, που αυξήθηκε το ρεπερτόριο, με αποτέλεσμα η ορχήστρα να δυναμώνει και να καλύπτει επάξια κάθε γούστο κι επιθυμία. Πέρα από κεφαλονίτικους παραδοσιακούς χορούς, το φοξ – αγγλέ και το ταγκό, το τσα-τσα και το βαλς, τις ρούμπες και το μάμπο, δεν έλειψαν από την ορχήστρα και οι καντρίλιες, που στις αποκριάτικες εκδηλώσεις είχαν την πρώτη θέση. Επίσης, τραγούδια ευρωπαϊκά που έμειναν και αγαπήθηκαν, ακούγονταν συχνά από την ορχήστρα του Παναγή Γασπαρινάτου. Η παρουσία της ορχήστρας ήταν παντού, σε πόλεις και χωριά του νησιού μας, καθώς και σε αίθουσες και κέντρα διασκέδασης, όπως: «Το Λιμανάκι», «οι Καταβόθρες», «ο Μουρελάτος» στο Ληξούρι, αίθουσες στη Λακήθρα, στην Αθήνα στο ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρετανία», στην Πάτρα, στον Πειραιά, στη Ζάκυνθο και σε άλλα ελλαδικά μέρη.
Βέβαια, ο Παναγής Γασπαρινάτος ασχολήθηκε κυρίως με τις οικοδομικές εργασίες, εξασκώντας το επάγγελμα του εργολάβου, με πάμπολλες δουλειές στο νησί μας.
Έτσι, η μουσική κάλυπτε τον ελεύθερο χρόνο του, το μεράκι του, το δόσιμό του, μα πάνω από όλα μελετούσε αδιάκοπα και μάθαινε κάθε νέο άκουσμα. Γύρω στα 1980, έμαθε αρμόνιο, πράγμα που του ήταν εύκολο, λόγω του ότι ήξερε καλά να παίζει ακορντεόν.
Σταθμός για τον Παναγή Γασπαρινάτο και την ορχήστρα του, ήταν και είναι η συνεργασία με τον Πολιτιστικό σύλλογο «Μπάλλος». Μια συνεργασία, που κράτησε δυναμικά, πάνω από 22 χρόνια και βασίστηκε στην αγάπη και την καλή επικοινωνία με το Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου, κυρίως με την καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής και Γυμνασιάρχη του 2ου Γυμνασίου Αργοστολίου, κα Ελένη Λιναρδάτου. Με εγκωμιαστικά λόγια, ο Παναγής Γασπαρινάτος μιλούσε γι’ αυτή τη μακροχρόνια και γόνιμη συνεργασία, που πάντα ήταν άψογη, για την Ελένη και την προσφορά της στο νησί μας. Η ορχήστρα του Παναγή Γασπαρινάτου πάντα συνόδευε τις εκδηλώσεις του «Μπάλλου» σε όλο τον ελλαδικό χώρο, στην Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη, στην Πάτρα, στο φεστιβάλ της Λευκάδας δύο φορές, καθώς και στο εξωτερικό, όπως στην Ισπανία, την Ιταλία, τη Σερβία κ.α. Επίσης, σε όλα τα Φεστιβάλ χορού και τεχνών, όπου συμμετείχε ο Πολιτιστικός Σύλλογος «Μπάλλος», ο Παναγής με την ορχήστρα του ήταν πάντα παρών, καθώς και σε όλες τις μαγνητοσκοπημένες παραστάσεις, για λογαριασμό της τηλεόρασης, ιδίως της ΕΡΤ και του ΑΝΤΕΝΝΑ.
Η αγάπη του Παναγή Γασπαρινάτου για τη δουλειά του, η υπομονή και η διάθεσή του για μάθηση, πλούτισε το άκουσμα της ορχήστρας, με το παίξιμο πολλών ελληνικών χορών από όλο τον ελλαδικό χώρο. Δεν ήταν τυχαία η απορία των Σέρβων μουσικών, όταν είχαν καλέσει το Σύλλογο « Μπάλλος» σε κάποιο φεστιβάλ χορού. Τότε η ορχήστρα του Παναγή Γασπαρινάτου έπαιξε πάνω από πενήντα χορούς συνεχόμενα, με πολλή επιτυχία και ανταμείφθηκε με ένα ατελείωτο χειροκρότημα και πολλά μπράβο από τους διοργανωτές της φιλικής χώρας!
Ο Παναγής Γασπαρινάτος μαθήτευσε κοντά στην Ελένη Λιναρδάτου με υπομονή, καθώς εκείνη γνώριζε τα άσματα και τα βήματα των ελλαδικών παραδοσιακών χορών. Με πολλή υπομονή κατάφεραν, μέσα σε πνεύμα αμοιβαιότητας να συνεργαστούν και να παράγουν γόνιμο έργο. Έτσι, ο Παναγής άκουγε τη φωνή κι έβλεπε τα βήματα της Ελένης και με το κοφτερό του μυαλό ανασυνέθετε τη μουσική, μιας και δεν ήταν εύκολο να βρεθούν οι παρτιτούρες.
Αμοιβαία είναι και η εκτίμηση της Ελένης Λιναρδάτου για το συνεργάτη και φίλο της, Παναγή Γασπαρινάτο! Με θέρμη και πολλή χαρά μου είπε: «ο Παναγής είναι ένας από τους γνήσιους λαϊκούς οργανοπαίχτες, εξαιρετικός άνθρωπος, με ήθος, εντιμότητα και συνέπεια, συνεργάσιμος, ανοικτός στο να μάθει με το ακορντεόν του κάθε χορό και να τον μεταφέρει στην ορχήστρα του σωστά. Ξέρει να επικοινωνεί μαζί μου με μια ματιά, να αποτυπώνει το τραγούδι μου, κατά τη μάθηση, πάνω στα πλήκτρα του ακορντεόν. Έτσι, έμαθε πάμπολλους ελλαδικούς χορούς, που ήταν δύσκολο να βρεθεί η παρτιτούρα τους, που ήταν δύσκολοι στο παίξιμό τους, καθώς παίζονταν με άλλα όργανα, κυρίως πνευστά, και τους μετέφερε με επιτυχία στο ακορντεόν και την ορχήστρα του. Ο Παναγής είναι ένας καλλιτέχνης, που έχει αγάπη για τον πολιτισμό! Ξέρει να εκτιμά, να στηρίζει κάθε προσπάθεια και φιλία και να αγωνίζεται πάντα για το καλύτερο».
Ο Παναγής Γασπαρινάτος μιλούσε με θέρμη για την κεφαλονίτικη παραδοσιακή μουσική, για το κέφι που έδινε η ορχήστρα του στα πανηγύρια, και για το πώς αυτά άλλαξαν στην πορεία του χρόνου.
Θυμόταν τις συνεργασίες και τις φιλίες με τον παλαίμαχο μουσικό Ανδρόνικο Κουρούκλη, τον εξαίρετο μουσικό Γεράσιμο Δαμουλιάνο, καθώς και τον υπέροχο κορνετίστα Γεράσιμο Μουρελάτο, που είχε -και διατηρεί έως σήμερα η οικογένειά του- το κέντρο «Απόλαυση» στο Λογγό, στο Ληξούρι.
Ένα είναι σίγουρο… πως ο Παναγής Γασπαρινάτος που έφυγε από τη ζωή στις 8 Απριλίου 2013, η ψυχή του θα παίζει ακορντεόν , θα παίζει μαζί με τους φίλους του μουσικούς που θα βρήκε εκεί πάνω στα ουράνια δώματα. Θα παίζει με το αρμόνιό του τους κεφαλονίτικους χορούς που τους είχε πάντα κατά προτίμηση στην ορχήστρα του για να τιμά και να διατηρεί την δική μας παράδοση.
Ακολουθεί η ευχαριστήρια επιστολή του Διονύση Γασπαρινάτου
προς τους Φορείς που τίμησαν τη προσφορά και την αξέχαστη μνήμη του πατέρα του, Παναγή Γασπαρινάτου.
3 – 12 -2017
Τιμητική διάκριση στον Παναγή Γασπαρινάτο,
τον άνθρωπο που μας διασκέδαζε με το ακορντεόν
Με την επιστολή μου αυτή θα ήθελα να εκφράσω τα θερμά μου συγχαρητήρια, στους διοργανωτές της πολύ όμορφης και ζεστής καλλιτεχνικής βραδιάς, που πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 25 Νοεμβρίου 2017 στην αίθουσα εκδηλώσεων της Φιλαρμονικής Σχολής Κεφαλληνίας, με την ευκαιρία λήξης των εκπαιδευτικών σεμιναρίων που πραγματοποιήθηκαν 24 και 25 Νοεμβρίου 2017, στο πλαίσιο του προγράμματος «Εκπαιδευτικές δράσεις για την Ελληνική Παραδοσιακή Μουσική» από το Κέντρο Ελληνικής Μουσικής «Φοίβος Ανωγειανάκης» και το Λύκειο των Ελληνίδων Αργοστολίου.
Εκ μέρους της οικογένειας του αείμνηστου Παναγή Γασπαρινάτου, με ιδιαίτερη συγκίνηση και ευγνωμοσύνη, αισθάνομαι την ανάγκη να ευχαριστήσω το Κέντρο Ελληνικής Μουσικής «Φοίβος Ανωγειανάκης», το Λύκειο των Ελληνίδων Αργοστολίου, το Τμήμα Τεχνολογίας Ήχου και Μουσικών Οργάνων του ΤΕΙ Ιονίων Νήσων και προσωπικά την κ. Ευρώπη Μοσχονά και τους καθηγητές κ.κ. Λάμπρο Λιάβα και Νίκο Μπούκα, για την τιμή που έκαναν στον Πατέρα μου με την απονομή τιμητικής διάκρισης, αναγνωρίζοντας την σημαντική συνεισφορά του στο λαϊκό μουσικό πολιτισμό του Νησιού μας.
Η ξεχωριστή αυτή εκδήλωση θα μείνει για πάντα αποτυπωμένη στη σκέψη και στις καρδιές όλων όσων αγαπήσαμε τον Παναγή Γασπαρινάτο, τον άνθρωπο που μας διασκέδασε, που ήταν παρών στις χαρές μας, που με το ακορντεόν του συνέβαλε στην γνωριμία μας με την σπουδαία λαϊκή μουσική και χορευτική παράδοση του Τόπου μας. Είμαι σίγουρος πως αν ήταν σήμερα μαζί μας θα ήταν πολύ χαρούμενος και ευτυχισμένος.
