Γεράσιμος Σωτ. Γαλανός
Η ανάρτηση αφιερώνεται με πολλή αγάπη και δυνατή θύμηση
στην αγαπημένη, Τζαννέτα Πασχάλη
Ο Δαυίδ Ντ’ Ανζέ, περίφημος Γάλλος γλύπτηςκαι φίλος εγκάρδιος του Βίκτωρ Ουγκώ, έμαθεαπό αυτόν, την αξία και τον θαυμασμό για τον Μάρκο Μπότσαρη. Κάνοντας μια μέρα βόλτα σ’ ένα κοιμητήριο των Παρισίων, είδε μια νεαρή κόρη, να συλλαβίζει επιτύμβια πλάκα και με το δάχτυλό της να ακολουθεί τη σειρά των γραμμάτων. Έτσι, συνέλαβε την ιδέα να φτιάξει ένα μνημείο για τον Μάρκο Μπότσαρη.
Τη σκέψη του ανακοίνωσε στον Ουγκώ και μαζί ανακάλυψαν την κόρη, που εργαζόταν σ’ ένα ταβερνείο, η οποία θα γινόταν το μοντέλο του. Η κόρη ήταν 14 χρόνων και λεγόταν Κλημεντίνη. Ήταν μια ορφανή και φτωχή κοπέλα.
Η ανακάλυψη της Κλημεντίνης από τον μεγάλο ποιητή – συγγραφέα Ουγκώ και τον σπουδαίο γλύπτη Ντ’ Aνζέ, καθώς και τη δύσκολη ζωή, τη γεμάτη περιπέτεια της Κλημεντίνης και τη χρησιμοποίησή της ως μοντέλο του καλλιτέχνη, δημοσίευσε σε μεγάλο άρθρο στο περιοδικό του Παρισιού, «Χρόνον»,στα 1880 ο Ιούλιος Γκλατερί. Κατά τον τελευταίον, η Κλημεντίνη έκαμε έκδοτο βίο και κατέληξε στη φυλακή.
Ο Γκλατερί γράφει, πως, μετά το πραξικόπημα της 2 Δεκεμβρίου 1851, ο Δαυίδ, λόγω που ήταν δημοκρατικός και καλλιτέχνης,εξορίστηκε μαζί με την κόρη του μακριά από τη Γαλλία.
Κατά τα γεράματά του ήθελε να επισκεφτεί το Μεσολόγγι, όπου ήταν ο τάφος του Μπότσαρη, για να δει το έργο του και να θεωρήσει την έλευσή του προσκύνημασεβασμού στον μεγάλο αγωνιστή.
«Μην υπάγεις » του είπε κάποιος. Στο ερώτημά του, διατί; Την απάντηση την έμαθε αργότερα. Κοντά να φτάσει στο Ηρώο, στο τάφο του Μπότσαρη και στο μέρος που είχε αφήσει τη ζωή του ο Βύρων, διέκρινε στο χωμάτινο ύψωμα, τον τύμβο του ήρωα και βλέποντας από μακριά την «κόρη του», νόμιζε πως σκιρτά από προσμονή, μετά 30 χρόνια που θα έβλεπε τον δημιουργό της.
Ο Καλλιτέχνης αναπήδησε από χαρά, ήθελε να αγκαλιάσει το έργο της νεότητά του και σκεφτόταν να το πάρει πίσω, μα του παρουσιάστηκε μια απογοήτευση μεγάλη, που σύντριψε τη ψυχή και το σώμα του.
Διαπίστωσε πως το έργο έχει ζημιές, κυρίως πως λείπει το δεξί δάχτυλο, που έδειχνε η «κόρη» τα γράμματα με το όνομα, του Μπότσαρη. Επίσης, και ένα από τα πόδια της «κόρης» ήταν κατεστραμμένο αρκετά. Στα μαλλιά και στους κροτάφους έως τις παριές, ήταν χτυπημένο το γλυπτό του.
Τα χτυπήματα ήταν από καριοφίλια των πολεμιστών και Άγγλοι περιηγητές είχαν χαράξει τα ονόματά τους πάνω στο βάθρο της μαρμάρινης κόρης.
Ο Καλλιτέχνης είχε νικηθεί, είχε πληγωθεί ανεπανόρθωτα, επιδεινώνοντας τις ψυχολογικές του εντάσεις, που από καιρό σε καιρό τον είχαν περικυκλώσει.
Έφυγε πληγωμένος, έφυγε θυμωμένος, έφυγε με βαριά στενοχώρια. Τού είχαν σημαδεύσει τη νεότητά του. Στην πορεία των χρόνων η Ελλάδα αποκατέστησε τις ζημιές που είχε υποστεί η «Ελληνίς κόρη» του.
Φεύγοντας από το Μεσολόγγι, ο Δαυίδ έγραψε: «…Σήμερον την πρωΐαν αποχαιρέτησα την φτωχήν ακρωτηριασμένη μου. Το πλοίον διέρχεται προ της Κεφαλληνίας και της Ιθάκης. Βλέπω ακόμη, εις τον ορίζοντα, τον τύμβον. Βλέπω εν μικρόν λευκόν σημείον. Είναι η Ελληνίς μου. Ματώνει η καρδιά μου, όταν συλλογίζομαι ότι την αφήνω έκθετον εις τους ανέμους και τα ύβρεις των βαρβάρων, οίτινες ήδη εν μέρει την κατέστρεψαν».
Το πρωτότυπο έργο επισκευάσθηκε και βρίσκεται στο Εθνολογικό Μουσείο της Αθήναςκαι το αντίγραφο που είναι σήμερα στον τα΄΄αφο του Μπότσαρη, είναι έργο του Κεφαλονίτη Γεωργίου Μπονάνου, προσωπικής δαπάνης του Ελευθερίου Βενιζέλου στα 1915.
Έπειτα ήρθε ο Κωστής Παλαμάς και στη συλλογή του «Παράκαιρα» (σελ.123-151) γράφει:
Η παιδούλα στον τάφο του Μπότσαρη
Πως ξανοίγεται σαν κρινολούλουδο
Σταλαξιά πετροχάλαζου
τ’ αλαφόγυρα απάνω στη γάστρα
το λευκό Κρινολούλουδο
κ’ όμως έτσι αλαφρόγυρτο, κύττα
πως απείραχτο στέκεται, ώ, πώς
ξεχωρίζει κορώνα της γάστρας…
Η παιδούλα στον τάφο του Μπότσαρη
γέρνει ολόγυμνη και είναι σα να είναι
στη μαβιά σκαλιστή των αέρηδων
όχι απάνου στην πέτρα.
Ποιητικά, τόσο όμορφα, με Παλαμά, τον μεγάλο Μεσολογγίτη ποιητή σφραγίζω τούτη τη μικρή αναφορά στην Κλημεντίνη, που έγινε Ελληνίδα και που ο Ουγκώ και ο Ντ’ Ανζέ την βρήκαν σ’ ένα ταβερνείο και της έκαμαν την πρόταση, να γίνει μοντέλο μαρμάρινο και αιώνιο.
