Athens Flying Week: Η Πολεμική Αεροπορία δεν είναι θέαμα για VIP θεατές, ούτε η Τανάγρα εμπορικό κέντρο – Αδυσώπητα ερωτήματα για μία τραγωδία

Δύο αξιωματικοί της Πολεμικής Αεροπορίας έχασαν τη ζωή τους,εκτελώντας πτήση επίδειξης με ένα F-4 Phantom στο Athens Flying Week. Τα αίτια της τραγωδίας θα τα βρει –και οφείλει να τα βρει– η αρμόδια έρευνα. Υπάρχει όμως ένα διαφορετικό ερώτημα που δεν χρειάζεται κανένα πόρισμα για να τεθεί: Γιατί ακριβώς η Ελληνική Πολεμική Αεροπορία διαθέτει ανθρώπους, μαχητικά αεροσκάφη και μία στρατιωτική βάση για ένα εμπορικό αεροπορικό θέαμα;

Η χθεσινή τραγωδία στην Τανάγρα είναι πρώτα απ’ όλα μία ανείπωτη ανθρώπινη τραγωδία. Δύο αξιωματικοί της Πολεμικής Αεροπορίας, ένας επισμηναγός και ένας σμηναγός, σκοτώθηκαν όταν το F-4E Phantom II της 338 Μοίρας, με το οποίο συμμετείχαν στο Athens Flying Week 2026, κατέπεσε λίγα μίλια από την 114 Πτέρυγα Μάχης.

Τα αίτια του δυστυχήματος διερευνώνται και κανείς δεν δικαιούται αυτή τη στιγμή να προκαταλάβει το πόρισμα.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποφύγουμε το μεγάλο πολιτικό και θεσμικό ερώτημα που βρίσκεται μπροστά μας: Τι ακριβώς δουλειά έχει η Πολεμική Αεροπορία σε ένα εμπορικό air show;

Και ακόμη περισσότερο: Γιατί εν ενεργεία αξιωματικοί της χώρας, στρατιωτικά αεροσκάφη και μία από τις σημαντικότερες βάσεις της Πολεμικής Αεροπορίαςμετατρέπονται σε μέρος ενός θεάματος που πωλεί εισιτήρια;

VIP, εισιτήρια, εστιατόρια και εμπορική έκθεση μέσα σε στρατιωτική βάση

Δεν χρειάζεται να χαρακτηρίσει κανείς την Athens Flying Week. Αρκεί να διαβάσει τον τρόπο με τον οποίο η ίδια παρουσιάζει το προϊόν της.

• Υπάρχει εισιτήριο γενικής εισόδου.
• Υπάρχει VIP Area.
• Υπάρχει Seat & Shadow.
• Υπάρχει ειδική εξέδρα Spotters & Spectators.
• Υπάρχουν χώροι εστίασης.
• Υπάρχει εμπορική έκθεση.
• Υπάρχουν εταιρικές δυνατότητες προβολής.
• Υπάρχει μέχρι και δωρεάν parking μέσα στην αεροπορική βάση, όπως ενημερώνεται το κοινό.

Η ίδια η διοργάνωση απευθύνεται στις επιχειρήσεις εξηγώντας ότι χιλιάδες επισκέπτες και εταιρικοί πελάτες αποτελούν μια εξαιρετική ευκαιρία για την προβολή προϊόντων και υπηρεσιών. Όλα θεμιτά για μια ιδιωτική εμπορική εκδήλωση.

Το ερώτημα είναι άλλο: Γιατί πρέπει το σκηνικό αυτής της εμπορικής δραστηριότητας να είναι μία βάση της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας;

Μάλιστα, η ίδια η Athens Flying Week ενημερώνει τους επισκέπτες ότι η στρατιωτική βάση της Τανάγρας και οι εγκαταστάσεις της ΕΑΒ αποτελούν διαβαθμισμένους χώρους και γι’ αυτό απαγορεύεται η κίνηση του κοινού έξω από τις καθορισμένες ζώνες.

Ας το ξαναδιαβάσουμε για να ανατριχιάσουμε ακόμα περισσότερο: Ένας διαβαθμισμένος στρατιωτικός χώρος ανοίγει για χιλιάδες επισκέπτες, μέσα του λειτουργούν χώροι εμπορικής έκθεσης και εστίασης, δημιουργούνται διαφορετικές κατηγορίες εισιτηρίων και VIP υπηρεσιών και από πάνω πετούν τα μαχητικά της χώρας για να προσφέρουν θέαμα.

Πότε ακριβώς αποφασίσαμε ότι αυτή είναι αποστολή των Ενόπλων Δυνάμεων;Χρειάζονται οι Ένοπλες Δυνάμεις… «προωθητικές ενέργειες» σαν να είναι εμπορικά προϊόντα ή εταιρείες που θέλουν να «φτιάξουν όνομα»; Από πότε θεωρήθηκε ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις θέλουν τέτοιου είδους εκδηλώσεις για να ενισχύσουν κάποιο… προφίλ στα μάτια της κοινής γνώμης; Οι Ένοπλες Δυνάμεις μάλιστα είναι από τους θεσμούς που απολαμβάνουν τη μεγαλύτερη αποδοχή και εμπιστοσύνη και κύρος στην κοινή γνώμη. 

Το ότι η Athens Flying Week ξεκίνησε το 2012 από το στρατιωτικό αεροδρόμιο του Τατοΐου και το 2016 «μετακόμισε» στην Τανάγρα και θεωρήθηκε ίσως από κάποιους ως… «θεσμός», που θα έπρεπε να γίνεται εσαεί δεν σημαίνει απολύτως τίποτα. Ο αρμόδιος υπουργός και οι επιτελείς, θα έπρεπε να εκτιμούν το θέμα ανά πάσα στιγμή και κάθε χρόνο. Άρα, για τη συνέχισή του πρέπει να δοθούν απαντήσεις από τις σημερινές ηγεσίες.

Οι πιλότοι της Πολεμικής Αεροπορίας δεν είναι performers

Το ακόμη σοβαρότερο δεν αφορά τα… κάγκελα (υποδομές και ό,τι άλλο) της Τανάγρας. Αφορά τους ανθρώπους.

• Οι αξιωματικοί της Πολεμικής Αεροπορίας εκπαιδεύονται για να υπερασπιστούν τη χώρα. Πετούν για να διατηρούν την επιχειρησιακή τους ετοιμότητα. Αναλαμβάνουν καθημερινά κινδύνους που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του επαγγέλματος και της αποστολής τους.

Δεν είναι performers, διάολε.

• Τα Rafale, τα F-16, τα Mirage, τα Phantom και τα υπόλοιπα αεροσκάφη των Ενόπλων Δυνάμεων δεν αγοράστηκαν με δισεκατομμύρια ευρώ του ελληνικού λαού για να αποτελούν attractions ενός εισιτηριακού θεάματος.

Και όμως, για τη φετινή Athens Flying Week είχε ανακοινωθεί όχι κάποια περιορισμένη, συμβολική παρουσία των Ενόπλων Δυνάμεων, αλλά η συμμετοχή όλων των πτητικών μέσων τους.

F-4 Phantom, F-16 «Ζευς», Τ-6 «Δαίδαλος», Mirage 2000-5, Rafale, M-346, ΑΣΕΠΕ και άλλα μέσα μπήκαν στο πρόγραμμα ενός «υπερθεάματος» για χιλιάδες θεατές.

Για ποιον λόγο; Ποια επιχειρησιακή ανάγκη εξυπηρετείται; Ποια ανάγκη εθνικής άμυνας;

Και ποιος αποφασίζει ότι ο πρόσθετος κίνδυνος μιας πτήσης επίδειξης είναι δικαιολογημένος προκειμένου το κοινό να παρακολουθήσει ένα εντυπωσιακό air show;

Άλλο η εκπαίδευση, άλλο η επίδειξη

Ας μην μπερδεύουμε τα πράγματα. Κάθε πτήση μαχητικού έχει κίνδυνο. Κάθε ώρα εκπαίδευσης είναι όμως αναγκαία για να μπορεί ένας πιλότος να εκτελέσει την πραγματική αποστολή του. Άλλο αυτό και άλλο η πτήση επίδειξης μπροστά σε χιλιάδες θεατές.

Κανείς δεν ισχυρίζεται ότι το χθεσινό δυστύχημα συνέβη επειδή επρόκειτο για ιδιωτική διοργάνωση. Μια τέτοια διαπίστωση θα ήταν αυθαίρετη και προσβλητική πριν ολοκληρωθεί η έρευνα. Το ερώτημα είναι διαφορετικό και πολύ απλούστερο:

Γιατί να υπάρχει έστω και ένας επιπλέον κίνδυνος για έναν πιλότο της Πολεμικής Αεροπορίας, εάν αυτός δεν υπηρετεί εκπαιδευτική, επιχειρησιακή ή αμυντική ανάγκη της χώρας;

Και αυτό το ερώτημα, μετά τον θάνατο δύο αξιωματικών, δεν μπορεί να απαντηθεί με το «για να βλέπει ο κόσμος τα αεροπλάνα».

Το ΥΠΕΘΑ και το ΓΕΑ οφείλουν συγκεκριμένες απαντήσεις

Μετά την τραγωδία, λοιπόν, δεν αρκεί να διερευνηθούν μόνο τα τεχνικά αίτια της συντριβής. Η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, ο Νίκος Δένδιας, και το Γενικό Επιτελείο Αεροπορίας οφείλουν να εξηγήσουν δημόσια:

1. Με ποια απόφαση συμμετέχει η Πολεμική Αεροπορία στην Athens Flying Week και ποιος την υπογράφει;

2. Με ποιο θεσμικό πλαίσιο παραχωρείται μία ενεργή και διαβαθμισμένη στρατιωτική βάση για τη διεξαγωγή μιας εισιτηριακής εμπορικής διοργάνωσης;

3. Ποιος πληρώνει το πραγματικό κόστος συμμετοχής των στρατιωτικών αεροσκαφών;

4. Ποιος καλύπτει τα καύσιμα, τις ώρες πτήσης, την τεχνική υποστήριξη, τις εργατοώρες και το προσωπικό που απαιτούνται;

5. Τι αντίτιμο καταβάλλει ο ιδιώτης διοργανωτής στο ελληνικό Δημόσιο για τις υπηρεσίες, τις υποδομές και τα μέσα που χρησιμοποιούνται;

6. Ποιος αποφασίζει ποια μαχητικά θα πραγματοποιήσουν πτητική επίδειξη και με ποια κριτήρια;

7. Ποιος εγκρίνει το είδος και το προφίλ των πτήσεων επίδειξης των στρατιωτικών αεροσκαφών;

8. Ποιο είναι το καθεστώς ασφαλιστικής κάλυψης και αστικής ευθύνης για προσωπικό και στρατιωτικά μέσα σε μια τέτοια διοργάνωση;

9. Πού τελειώνει η ευθύνη της ιδιωτικής διοργάνωσης και πού αρχίζει η ευθύνη του Δημοσίου, του ΥΠΕΘΑ και της Πολεμικής Αεροπορίας;

Και κυρίως:

10. Ποιο ακριβώς δημόσιο συμφέρον δικαιολογεί όλα τα παραπάνω;

Γιατί εάν η απάντηση είναι «η προβολή της Πολεμικής Αεροπορίας», τότε πρέπει να εξηγηθεί γιατί αυτή η προβολή δεν μπορεί να γίνεται με στατικές εκθέσεις, επισκέψεις, ημέρες ανοιχτών θυρών ή άλλες δραστηριότητες που δεν απαιτούν να μετατρέπονται επιχειρησιακά αεροσκάφη και εν ενεργεία πιλότοι σε μέρος ενός εμπορικού θεάματος.

Η Πολεμική Αεροπορία δεν έχει ανάγκη να γίνει θέαμα

Υπάρχει και κάτι βαθύτερο σε όλο αυτό, που αγγίζει το νόημα και την βαθύτερη ουσία στη λειτουργία των Ενόπλων Δυνάμεων και πώς τις βλέπουν οι πολιτική και στρατιωτική ηγεσία, αλλά και οι διάφοροι «διαφόρων ειδών» παράγοντες, που κυκλοφορούν στην «αγορά». 

Η Ελληνική Πολεμική Αεροπορία δεν χρειάζεται VIP εξέδρες για να αποκτήσει κύρος.

Δεν χρειάζεται εμπορικά περίπτερα.

Δεν χρειάζεται εισιτήρια.

Δεν χρειάζεται θεατές να χειροκροτούν έναν χαμηλό ελιγμό για να αποδείξει την αξία της.

Το κύρος της το έχουν χτίσει επί δεκαετίες οι άνθρωποί της. Οι πιλότοι που εκπαιδεύονται καθημερινά, οι τεχνικοί που κρατούν τα αεροσκάφη στον αέρα και όσοι υπηρετούν σε μονάδες ολόκληρης της χώρας.

Και ακριβώς επειδή η δουλειά τους εμπεριέχει από τη φύση της κίνδυνο, η Πολιτεία έχει υποχρέωση να μην τους εκθέτει ούτε σε ένα γραμμάριο κινδύνου περισσότερο από όσο επιβάλλει η αποστολή τους.

Το ίδιο ισχύει για τα μέσα που ο ελληνικός λαός πληρώνει πανάκριβα για την άμυνα της χώρας.

• Η Τανάγρα είναι στρατιωτική βάση, δεν είναι εμπορικό κέντρο.
• Τα μαχητικά είναι όπλα της χώρας, όχι είναι εκθέματα λούνα παρκ.
• Και οι πιλότοι της Πολεμικής Αεροπορίας είναι αξιωματικοί των Ενόπλων Δυνάμεων, δεν είναι θέαμα.

Μετά τον χαμό δύο ανθρώπων, το ελάχιστο που οφείλει η Πολιτεία είναι να ξαναδεί από μηδενική βάση εάν τέτοιου είδους συμμετοχές έχουν οποιονδήποτε λόγο να συνεχιστούν.

Και αυτή τη φορά η απάντηση δεν μπορεί να είναι ένα εντυπωσιακό βίντεο με μαχητικά στον ουρανό, αλλά πρέπει να είναι μια σοβαρή απάντηση στο απλό ερώτημα: Γιατί;

Πηγή:topontiki.gr