Αναζητώντας τις λιγότερο γνωστές, αλλά εντυπωσιακές γωνιές της Κεφαλονιάς, ο καθηγητής Διονύσης Πετεινάτος μας ξεναγεί στο σπήλαιο Γρούσπα, ένα από τα πιο ιδιαίτερα γεωλογικά σημεία του νησιού. Βρίσκεται στην περιοχή Φαρακλάτα, νότια από το χωριό Ραζάτα και λίγο πριν τα περίφημα «Κυκλώπεια Τείχη», σε υψόμετρο 137 μέτρων.
Η πρόσβαση στο σπηλαιοβάραθρο απαιτεί προσοχή και καλή φυσική κατάσταση, καθώς η κατάβαση γίνεται μέσω μεταλλικής σκάλας σε έντονα κατηφορικό έδαφος. Το σπήλαιο αποτελείται από δύο θαλάμους που επικοινωνούν μεταξύ τους μέσα από ένα μικρό άνοιγμα. Ο πρώτος θάλαμος είναι ουσιαστικά μια δολίνη, της οποίας η οροφή έχει κατακρημνιστεί, δημιουργώντας μια εντυπωσιακή κατηφορική σάρα από υλικά κατακρήμνισης. Η είσοδος της «Γρούσπας» έχει διαστάσεις περίπου 10×10 μέτρα, σχηματίζοντας ένα σχεδόν κυκλικό άνοιγμα που αποκαλύπτει το βάθος και τη μυστικότητα του σπηλαίου.
Με τη χαρακτηριστική του αφήγηση, ο Διονύσης Πετεινάτος δεν μας δείχνει απλώς ένα γεωλογικό σχηματισμό· μας καλεί να δούμε την Κεφαλονιά πέρα από τα γνωστά, να ανακαλύψουμε τη γη της όπως είναι: άγρια, μυστική, γεμάτη ιστορίες που περιμένουν να ειπωθούν.
Ο πρώτος θάλαμος, όπως μας εξηγεί ο καθηγητής Διονύσης Πετεινάτος, έχει καταρρεύσει μετά από ισχυρούς σεισμούς που έπληξαν την περιοχή στο πέρασμα των χρόνων. Μάλιστα, κατά τον τελευταίο μεγάλο σεισμό του 2014 σημειώθηκαν νέες καταρρεύσεις σε επιμέρους σημεία, διαμορφώνοντας ακόμη περισσότερο τη σημερινή μορφή της εισόδου και της κατηφορικής σάρρας.
Το σπήλαιο, όπως αναφέρει ο καθηγητής Διονύσης Πετεινάτος, ανακαλύφθηκε από τον Γεωγράφο Ιωσήφ Παρτς. Ο Παρτς, μαζί με την ομάδα του, εντόπισε την είσοδο μέσα από ένα μικρό άνοιγμα που είχε δημιουργηθεί μετά τις μεγάλες καταρρεύσεις των σεισμών του 1867. Από εκείνο το σημείο ξεκίνησε η πρώτη εξερεύνηση της Γρούσπας, αποκαλύπτοντας σταδιακά τη γεωλογική της ιδιαιτερότητα και τη σημασία της για την κατανόηση της υπόγειας μορφολογίας της περιοχής.
Ο δεύτερος θάλαμος του σπηλαίου είναι πλήρως καλυμμένος, με οροφή που παραμένει ανέπαφη, και στο δάπεδό του συναντά κανείς κλαστικό υλικό, ιλύ και λίγους σταλαγμίτες. Η οροφή του θαλάμου παρουσιάζει έντονη ανωμαλία και πλούσια διαλυσιγενή μορφολογία, με εντυπωσιακό στολισμό από λευκούς σταλακτίτες και σταλαγμίτες, κολώνες, γκουρ και κουρτίνες σε ποικιλία χρωμάτων. Πρόκειται για ένα μη ενεργό σπήλαιο, με περιορισμένη σταγονορροή κατά την περίοδο της ξηρασίας.
Στο εσωτερικό του ζουν κατά ομάδες νυχτερίδες, ενώ αφθονούν και τα δολιχόποδα του είδους Dolichopoda petrohilosi, χαρακτηριστικά της σπηλαιόβιας πανίδας της Κεφαλονιάς. Η παρουσία των νυχτερίδων έχει δημιουργήσει σημαντικές ποσότητες γκουανό — νιτρικές αποθέσεις από τα περιττώματά τους — που εντοπίζονται σε διάφορα σημεία του θαλάμου, επηρεάζοντας τόσο τη χημεία όσο και τη μικροπανίδα του σπηλαίου.
