Γεράσιμος Σπύρου Ποδαράς (1931- 2010)
Πατρικάτα – Ερύσσου
Ένας Κεφαλονίτης βιολιστής και τραγουδιστής της κεφαλληνιακής μουσικο – χορευτικής παράδοσης με ιδιαίτερο ήχο.
Το κείμενο αρχικά εκδόθηκε από το περιοδικό «KEFALONITIS MAGAZINE” 2010. Στην παρούσα είναι αλλαγμένος ο ρηματικός χρόνος, λόγω της φυγής του Ποδαρά από τη ζωή, λίγους μήνες μετά την πρώτη δημοσίευση.
Γεράσιμος Σωτ. Γαλανός
Ο Γεράσιμος Ποδαράς γεννήθηκε στα Πατρικάτα της Ερύσσου το 1931 και ήταν γιός του Σπύρου Ποδαρά.
Ο Γεράσιμος από μικρός «φορτώθηκε» με μουσικά ακούσματα από τον πατέρα του Σπύρο και τους θείους του, Ευάγγελο και Σωκράτη, οι οποίοι ήταν λαϊκοί οργανοπαίχτες του σκορτσάμπουνου και της φλογέρας, ποιμενικά όργανα τα οποία οι ίδιοι τα κατασκεύαζαν. Έπαιζαν και τραγουδούσαν πάνω στους κεφαλονίτικους μελωδικούς χορευτικούς σκοπούς, τόσο κατά τη φύλαξη του κοπαδιού, όσο και σε εκδηλώσεις οικογενειακές, πανηγύρια της περιοχής, μα και στις χαρές του χωριού τους. Φούσκωναν «το τομάρι», δηλαδή το ασκό του σκορτσάμπουνου,και έπαιζαν «νότες του κάμπου και της φύσης», ποιμενικές, κι άλλες φορές με τη φλογέρα τους έπαιζαν μελωδίες κεφαλονίτικες της υπαίθρου, γιομίζοντας το χρόνο τους και συγχρόνως πλούτιζαν την κληρονομιά των παλαιοτέρων τους.
Ο Γεράσιμος μιλούσε με πολλή αγάπη και με θύμηση για τον πατέρα του και τους θείους του και αναρωτιόταν πως χάθηκαν όλα εκείνα τα παλιά μουσικά ακούσματα και στοιχεία, που και οι δικοί του είχαν κληρονομήσει από τους παλαιότερους.
Από αυτές τις μουσικές εικόνες επηρεάστηκαν, ο Γεράσιμος και ο Σαράντης, δύο από τα παιδιά του Σπύρου, μαθαίνοντας πρακτικά βιολί, κύριο όργανο για τους παραδοσιακούς μας χορούς.
Ο Γεράσιμος ξενιτεύτηκε, δούλεψε, αγωνίστηκε, δημιούργησε οικογένεια, και όταν του δόθηκε ο χρόνος, στάθηκε σε κάποιο ωδείο στον Πειραιά, για «να τακτοποιήσει» όπως έλεγε, τις ευρωπαϊκές νότες του. Δηλαδή, να μάθει κάτι από τους παλιούς ευρωπαϊκούς χορούς (βαλς- πόλκα- φοξ- αγγλέ…) που του ζητούσαν στα πανηγύρια. Γιομάτος εικόνες και μνήμες παλιές και νέες, γύρω στα 1987 ξαναγύρισε νοσταλγικά στο χωριό του, ήσυχος από μεγάλες κουραστικές έγνοιες, αθεράπευτα κοινωνικός και γλεντζές.
Έως το 2010 που ζούσε στο χωριό του, τα Πατρικάτα, ο Γεράσιμος Ποδαράς, ήταν ένας τύπος καλόκαρδος, φιλόξενος και ανοιχτός για κάθε πρόκληση μουσικής παραδοσιακής εκδήλωσης.
Βέβαια, ζούσε με τις αναμνήσεις της βιοπάλης του, καθώς ήταν κοσμογυρισμένος, λόγω που ένα μεγάλο χρονικό διάστημα ήταν ναυτικός. Είχε κέφι περίσσιο και αγάπη για την τέχνη του βιολιού, καθώς δεν υπήρχε μέρα, που να μην αρπάξει το βιολί στα χέρια του και να μη το κάνει να κελαηδήσει. Πέρα από την οικογενειακή του παράδοση κεντρίστηκε για το βιολί και από τον παλιό βιολιστή της Ερύσσου, Γιάννη Καψάλη (Λούμος). Αργότερα κατασκεύασε ένα δικό του βιολί, από ξύλο συκιάς και το χάρισε στον αδελφό του Σαράντη.
Ο Γεράσιμος κατά την στρατιωτική θητεία του έμαθε κορνέτα, η οποία έγινε στα χέρια του, όπως αυτός διηγιόταν, «κελαηδιστή φιλενάδα». Επίσης, έγινε στο στρατό καλός σαλπιγκτής. Εκτιμώντας δε τις μουσικές του ικανότητες οι άλλοι μουσικοί, του πρότειναν να γίνει μόνιμος μουσικός στο στρατό. Όμως ο Γεράσιμος, έχοντας μέσα του το ανήσυχο οδυσσειακό πνεύμα και το αίσθημα της ελευθερίας, αναγκάστηκε το 1956 να γίνει ναυτικός. Όργωνε τις θάλασσες, είδε πολλά από τη ζωή του ναυτικού, σταμάτησε σε λιμάνια και γνώρισε πολλές συνήθειες ανθρώπων.
Τον επισκέφτηκα αρκετές φορές, εκεί στα Πατρικάτα που είχε «αράξει». Ένοιωθε μια μοναξιά, αφού το χωριό του, όπως και τ’ άλλα,ήταν έρημο από πολύ κόσμο. Συχνά πήγαινε και στα διπλανά χωριά και καφενεία, κι έβρισκε φίλους και συζητούσαν, αλλά και οργάνωναν και κανένα χορευτικό πανηγυράκι και το χαιρόταν. Στο χωριό του, οι ακόμη κι αυτοί οι συγγενείς του, ήταν λίγοι, μα εκεί που αποζητούσε τη συντροφιά, άρπαζε το βιολί του και ξέδινε.
«Πόστιάζε» το κεφαλονίτικο καλαματιανό «Βγήκα για καλή μου μάνα» ή το Σταυρωτό «Μα είχα γέροντα πατέρα» και άλλους χορούς, με πρώτον το Μπάλλο και έτσι ξεγελούσε το χρόνο και τη βασανιστική του σκέψη… «Κάθε απόγευμα ή βράδυ έπαιζε είτε με το βιολί μου είτε με την φλογέρα είτε με το μαντολίνο του και ένοιωθε χαρά», μου έλεγεσυχνά για όλες αυτές τις παραδόσεις και τα μάτια του έλαμπαν και γιόμιζαν φως.
Εκείνο που έκανε αυτόν τον βιολιτζή ιδιαίτερον, είναι, που συγχρόνως με το παίξιμό του τραγουδούσε τα παλιά κεφαλονίτικα τραγούδια της υπαίθρου, όπως το πανελλήνιο αλλά με κεφαλονίτικη παραλλαγή «Αμπέλι μου πλατύφυλλο» και άλλα συρτά του τόπου μας.
Ηχογράφησα και βιντεοσκόπησα τον Γεράσιμο Ποδαρά σε αρκετά άσματα. Τον επισκεφτήκαμε μαζί με τον βιολιστή Λαμπρογιάννη Πεφάνη, και με άλλους συνεργάτες από το παλιό ΤΕΙ του Ληξουρίου και τον εντάξαμε στο πρόγραμμα των ηχογραφήσεων μας. Επίσης, στην ψηφιακή κασσετίνα με τα κεφαλληνιακά χοροτράγουδα, «Ανέμη του χορού», τραγούδησε πέρα από το «Αμπέλι μου πλατύφυλλο και κοντοκλαδεμένο», το τραγούδι «Της Λενιώς». Πρόκειται για μια σπουδαία κεφαλληνιακή παραλλαγή πανελλήνιου άσματος, που η προέλευσή του έρχεται από τα χρόνια της αρχαιότητας και μεταφέρει στοιχεία αρχαίας τραγωδίας…
Ο Γεράσιμος Ποδαράς ήταν γνώστης και συγχρόνως καλός εκτελεστής της κεφαλονίτικης χορευτικής μουσικής παράδοσης του νησιού μας. Μιλούσε με θέρμη για όλους τους χορούς, για το μουσικό και ποιητικό τους κείμενο και με την ίδια ευκολία σου μετέδιδε με το βιολί του τον κάθε παραδοσιακό ρυθμό.
Είχε παίξει σε πανηγύρια μαζί με τον άλλον βιολιστή Διονύση Καψάλη (Λούμος), και παλαιότερα συναντιόνταν στο πανηγύρι της Παναγίας στην Ιερά Μονή Παλιοχέρσου και «μπαλάρανε» τους πανηγυριστές..
Είχε συνοδεύσει με το βιολί του, χαρές γάμων, σε βαφτίσια, σε πανηγύρια, σε πολιτιστικές καλοκαιρινές εκδηλώσεις του χωριού του, σε χαρές κοινωνικές και όπου αλλού τόν είχαν καλέσει. Παλαιότερα συνεργάστηκε με τους κιθαρωδούς: Νικόλα Αντύπα του Ευαγγέλου από τα Γερμενάτα και με τον Ευάγγελο Γερμενή από τον Ψιλιθριά.
Ο Γεράσιμος Ποδαράς έζησε στα Πατρικάτα έως τον Αύγουστο 2010 με τους λιγοστούς χωριανούς του, με τις αναμνήσεις του, πάνω από όλα με το βιολί του και τα άλλα μουσικά όργανα που γνώριζε και σκόρπιζε με κέφι τα απογεύματα και τα φεγγαρινά βράδια νότες κεφαλονίτικες, μιας παράδοσης, που οσημέραι όλο και χάνεται.
Μου έλεγε συχνά, «Γεράσιμέ μου, θέλω να φύγω από τη ζωή και το δέομαι να γίνει, « τραγουδώντας και χορεύοντας,… να φύγω πάνω στο χορό»! Πράγμα που έγινε και πάνω σε κορύφωση κεφαλονίτικου χορού, έγειρε το σώμα του και ταξίδεψε για την αιωνιότητα. Ήταν Αύγουστος 2010.
