Το ερώτημα «Για ποιο ΠΑΣΟΚ μιλάτε;» δεν είναι μια απλή διατύπωση. Είναι η συμπυκνωμένη αγωνία μιας κοινωνίας που βλέπει ένα κόμμα να προσπαθεί να ανακτήσει ρόλο, ενώ η ίδια η πραγματικότητα το έχει αφήσει πίσω. Το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη, το ΠΑΣΟΚ που εμφανίζεται δίπλα σε πρόσωπα όπως ο Πέτρος Δούκας, ή το ΠΑΣΟΚ που επιμένει να παρουσιάζεται ως δύναμη εξουσίας, μοιάζει να υπάρχει περισσότερο ως πολιτική ανάμνηση παρά ως ζωντανή πολιτική παρουσία.
Στην καθημερινότητα των πολιτών, το ΠΑΣΟΚ δεν φαίνεται να έχει ουσιαστικό αποτύπωμα. Δεν παρεμβαίνει στα μεγάλα ζητήματα, δεν συγκρούεται με τις παθογένειες, δεν δίνει λύσεις που να αγγίζουν τον μέσο άνθρωπο. Η παρουσία του είναι περισσότερο επικοινωνιακή παρά ουσιαστική, περισσότερο μια προσπάθεια να πείσει ότι μπορεί να κυβερνήσει, παρά μια πραγματική σχέση με την κοινωνία. Και όταν η εκλογική του δύναμη παραμένει χαμηλή, όταν η απόσταση από το πρώτο κόμμα είναι χαώδης, το ερώτημα για το πώς μπορεί να διεκδικήσει κυβερνητικό ρόλο γίνεται ακόμη πιο πιεστικό.
Το παρελθόν του κόμματος εξακολουθεί να βαραίνει. Η μνημονιακή περίοδος, η απόφαση για το ΔΝΤ, το «χαράτσι» της ΔΕΗ που εξελίχθηκε σε ΕΝΦΙΑ, η συγκυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου και οι πολιτικές που άσκησαν, αποτελούν κομμάτι μιας ιστορικής μνήμης που δεν έχει σβήσει. Για πολλούς πολίτες, αυτά δεν είναι απλώς γεγονότα του χθες, αλλά πληγές που δεν έχουν επουλωθεί. Γι’ αυτό και η ιδέα ότι το ΠΑΣΟΚ μπορεί να επαναλάβει το 2012, συγκυβερνώντας ξανά με τη Νέα Δημοκρατία, δεν μοιάζει απίθανη· μοιάζει σχεδόν αναμενόμενη.
Στο τοπικό επίπεδο, η εικόνα είναι ακόμη πιο χαρακτηριστική. Στην Κεφαλονιά, το ΠΑΣΟΚ δεν εμφανίζεται να έχει σταθερή πολιτική πυξίδα. Η στάση του προσαρμόζεται ανάλογα με το πού φυσάει ο άνεμος της τοπικής αυτοδιοίκησης. Η απουσία παρεμβάσεων στα μεγάλα ζητήματα των δήμων, η σιωπή απέναντι στα προβλήματα της καθημερινότητας και η έλλειψη ουσιαστικής πολιτικής παρουσίας δημιουργούν την εντύπωση ενός κόμματος που δεν έχει ρόλο, δεν έχει φωνή, δεν έχει θέση. Και αυτό, όπως σχολιάζουν πολλοί, οφείλεται στο ότι ορισμένα από τα βασικά στελέχη του έχουν ήδη ενταχθεί σε υφιστάμενες δομές εξουσίας, γεγονός που περιορίζει την πολιτική τους ελευθερία και ακυρώνει την αντιπολιτευτική τους δυνατότητα.
Έτσι, το ΠΑΣΟΚ μοιάζει να βρίσκεται σε μια διαρκή αναζήτηση ταυτότητας. Προσπαθεί να πείσει ότι μπορεί να επιστρέψει ως δύναμη εξουσίας, αλλά η κοινωνία δεν το βλέπει εκεί. Δεν το συναντά στην καθημερινότητα, δεν το ακούει στα προβλήματά της, δεν το νιώθει δίπλα της. Και όσο αυτή η απόσταση μεγαλώνει, τόσο το ερώτημα «Για ποιο ΠΑΣΟΚ μιλάτε;» θα γίνεται πιο επίκαιρο, πιο αιχμηρό και πιο δύσκολο να απαντηθεί.
