Από την παντοδυναμία στην αμφιβολία – το ρήγμα του Μητσοτακισμού
Ο Μητσοτάκης, που μέχρι χθες μιλούσε σαν να είχε ιδιοκτησιακό δικαίωμα πάνω στον πολιτικό χρόνο της χώρας, τώρα δείχνει ένα ασαφές μετά. Και αυτή η μικρή γλωσσική μετατόπιση, το «σίγουρα μετά τη ΔΕΘ», είναι ίσως η πρώτη δημόσια παραδοχή ότι το καθεστώς βεβαιότητας που οικοδόμησε το Μαξίμου αρχίζει να τρίζει εσωτερικά. Γιατί οι ισχυρές εξουσίες δεν αποκαλύπτονται μόνο από όσα λένε· αποκαλύπτονται κυρίως από τη στιγμή που σταματούν να επαναλαμβάνουν με την ίδια αυτοπεποίθηση τις ίδιες βεβαιότητες. Η τετραετία δεν ακούγεται πια ως υπόσχεση συνέχειας, αλλά ως κάτι που χρειάζεται διαρκώς να δικαιολογηθεί απέναντι σε μια κοινωνία κουρασμένη, δύσπιστη και βαθιά απομακρυσμένη από το επίσημο αφήγημα σταθερότητας.
Και αυτή η μεταβολή συμπίπτει με κάτι ακόμη σοβαρότερο: με τη σταδιακή συγκρότηση γύρω από τον Αντώνη Σαμαρά μιας πραγματικής πολιτικής δυναμικής. Όχι ενός στιγμιαίου εσωκομματικού εκνευρισμού, αλλά ενός ενδεχόμενου νέου φορέα με πολιτικό βάρος, ιστορική εμπειρία εξουσίας και δυνατότητα να εκφράσει κοινωνικά και παραταξιακά ψηφοφόρους που αισθάνονται πλέον ξένοι προς τον μητσοτακισμό.
Αυτό ακριβώς είναι που αλλάζει το τοπίο. Γιατί ο Μητσοτάκης δεν έχει απέναντί του απλώς την αντιπολίτευση. Αρχίζει να αντιλαμβάνεται ότι μπορεί να αποκτήσει απέναντί του έναν πόλο με αναγνωρίσιμο εθνικό αποτύπωμα, κοινοβουλευικές αναφορές και υπαρκτή δημοσκοπική επιρροή.
Γι’ αυτό και το «να ιδρώσουμε τη φανέλα» χθες ακούστηκε τόσο αποκαλυπτικό. Δεν ήταν φράση αρχηγού που βαδίζει προς εύκολη επικράτηση. Ήταν η γλώσσα μιας εξουσίας που αισθάνεται ότι το πολιτικό έδαφος κάτω από τα πόδια της γίνεται ασταθές.
Γύρω της συσσωρεύονται πλέον παράγοντες που κανένας επικοινωνιακός μηχανισμός δεν μπορεί να ελέγξει πλήρως: υποκλοπές, Τέμπη, ΟΠΕΚΕΠΕ, βουλευτές σε ημι-αντάρτικη κατάσταση, οικονομική ασφυξία της κοινωνίας, βαθιά δυσπιστία απέναντι στις δημοσκοπήσεις και, κυρίως, η αίσθηση ότι ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας δεν θέλει πλέον να ακούσει άλλη μια εκδοχή του ίδιου αφηγήματος περί «σταθερότητας». Ο πραγματικός παράγοντας Χ είναι ακριβώς αυτός: η κατάρρευση της δυνατότητας πρόβλεψης.
Κι εκεί βρίσκεται το πιο κρίσιμο στοιχείο αυτής της περιόδου. Ότι για πρώτη φορά μετά από χρόνια το Μαξίμου δεν μοιάζει να ελέγχει απολύτως τον ρυθμό της πολιτικής ζωής. Μέχρι πρόσφατα έδινε την εντύπωση μιας εξουσίας που μπορούσε να καθορίζει τον χρόνο, τη θεματολογία, ακόμη και τη θερμοκρασία της δημόσιας συζήτησης.
Τώρα, όμως, μοιάζει περισσότερο με εξουσία που παρακολουθεί ανήσυχη τις εξελίξεις, προσπαθώντας να προλάβει το επόμενο γεγονός πριν αυτό μετατραπεί σε επιταχυντή πολιτικής φθοράς.
Και όταν μια κυβέρνηση αρχίζει να φοβάται όχι την ήττα, αλλά την απώλεια του ελέγχου πάνω στον χρόνο, τότε οι εκλογές παύουν να είναι στρατηγική επιλογή και γίνονται πράξη πολιτικής αυτοάμυνας.
