Με βαθιά συγκίνηση – και ειλικρινά με σοκ – παρακολουθώ ανθρώπους της υπαίθρου, σκληραγωγημένους, περήφανους, να λυγίζουν και να ξεσπούν σε κλάματα μπροστά στην αδικαιολόγητη, όπως αποδείχθηκε εκ των υστέρων, μαζική θανάτωση των ζώων τους. Ζώων που δεν είναι απλώς «παραγωγικές μονάδες», αλλά το μοναδικό μέσο επιβίωσης για τους ίδιους και τις οικογένειές τους.
Όποιος έχει έρθει σε επαφή με μικρούς κτηνοτρόφους ξέρει καλά πως η σχέση τους με τα ζώα είναι σχεδόν οικογενειακή. Τα φροντίζουν καθημερινά, τα γνωρίζουν ένα προς ένα, πονάνε όταν αναγκάζονται να τα αποχωριστούν. Η εικόνα της μαζικής εξόντωσης αρνιών και κατσικιών δεν ήταν απλώς μια οικονομική καταστροφή· ήταν μια ανθρώπινη τραγωδία.
Το ερώτημα γεννήθηκε αυθόρμητα: γιατί οδηγηθήκαμε σε αυτό; Αναζήτησα απαντήσεις και μίλησα με ανθρώπους της παραγωγής. Ένας κτηνοτρόφος από περιοχή του νησιού , με πολυετή εμπειρία και ψυχραιμία, ήταν κατηγορηματικός: πρόκειται για πολιτική επιλογή, με ευρωπαϊκή κάλυψη, που οδηγεί συνειδητά στον αφανισμό των μικρών παραγωγών. Στόχος, όπως υποστηρίζει, είναι να συγκεντρωθεί η αγορά σε λίγες μεγάλες επιχειρήσεις, να αυξηθούν οι εισαγωγές πρώτης ύλης και να περιοριστεί συνολικά η παραδοσιακή κτηνοτροφία.
Όταν η κουβέντα πήγε στον εμβολιασμό, η απάντηση ήταν ξεκάθαρη: έπρεπε να είχε γίνει εγκαίρως, όπως συμβαίνει εδώ και χρόνια σε άλλες χώρες, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Τουρκία. Παρ’ όλα αυτά, στην Ελλάδα επιλέχθηκε η πιο ακραία λύση: η μαζική σφαγή.
Αρχικά, οι ευρωπαϊκές οδηγίες απέκλειαν τον εμβολιασμό και πρόκριναν τη μέθοδο της ολικής εξόντωσης των κοπαδιών για τον περιορισμό της νόσου. Όταν όμως η κατάσταση ξέφυγε και εκατοντάδες χιλιάδες ζώα οδηγήθηκαν στη θανάτωση χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα, οι ίδιες οι ευρωπαϊκές αρχές άλλαξαν στάση και πρότειναν πρόγραμμα εμβολιασμού. Τότε, όμως, η ελληνική κυβέρνηση αρνήθηκε, επικαλούμενη τον φόβο καραντίνας και απώλειας εξαγωγών.
Το παράδοξο είναι πως, σύμφωνα με τις επίσημες επιστημονικές τοποθετήσεις, η συγκεκριμένη νόσος δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο ούτε μέσω του κρέατος ούτε μέσω του γάλακτος, όταν αυτά καταναλώνονται σωστά. Παρ’ όλα αυτά, επιβλήθηκαν ακραία μέτρα, σαν να επρόκειτο για άμεσο κίνδυνο δημόσιας υγείας.
Ακόμη πιο εξοργιστικό: το εμβόλιο όχι μόνο υπάρχει, αλλά είναι και αποτελεσματικό, μειώνοντας δραστικά τη θνησιμότητα και δημιουργώντας ανοσία στα κοπάδια. Χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια σε γειτονικές χώρες με επιτυχία. Παρ’ όλα αυτά, παρουσιάστηκε στο εσωτερικό ως δήθεν αναποτελεσματικό, χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση.
Η ίδια η ευρωπαϊκή νομοθεσία χαρακτηρίζει τη σφαγή «ισχυρή σύσταση» και όχι υποχρεωτικό μέτρο. Δηλαδή, υπήρχε περιθώριο πολιτικής απόφασης και παρεκκλίσεων. Κι όμως, η Ελλάδα δεν το αξιοποίησε, παρότι της προτάθηκε επίσημα.
Το αποτέλεσμα; Ζώα που θα μπορούσαν να ζήσουν, να θεραπευτούν ή τουλάχιστον να αξιοποιηθούν, θάφτηκαν. Οι κτηνοτρόφοι οδηγήθηκαν σε οικονομικό αδιέξοδο, περιμένοντας πενιχρές αποζημιώσεις και μήνες γραφειοκρατίας.
Όλα αυτά γεννούν ένα τελευταίο, αμείλικτο ερώτημα: όταν μια πολιτική στερείται λογικής, αγνοεί την επιστήμη και συντρίβει τους πιο αδύναμους, μήπως εξυπηρετεί άλλες, αόρατες επιδιώξεις;
Η απάντηση δεν μπορεί να δοθεί βιαστικά. Αλλά σίγουρα δεν μπορεί και να αγνοηθεί.
