Γεωργία Γρίβα: Προβληματισμοί για το πολλαπλό βιβλίο και την είσοδο φροντιστηριακού ομίλου στα σχολικά εγχειρίδια

Στα πλαίσια των αλλαγών που έχουν προγραμματιστεί από το Υ.ΠΑΙ.Θ. στην Πρωτοβάθμια και στην Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, εισάγεται ο θεσμός του πολλαπλού βιβλίου.
Σύμφωνα με αυτόν το θεσμό, σε κάθε μάθημα, κάθε τάξης και εκπαιδευτικής βαθμίδας, οι διδάσκοντες καλούνται να επιλέξουν ανάμεσα σε έναν αριθμό προσφερόμενων βιβλίων εκείνο που θα διδαχθεί στην σχολική μονάδα από την μεθεπόμενη σχολική χρονιά (2027-2028). Οι εκπαιδευτικοί οφείλουν να οριστικοποιήσουν την επιλογή τους και να την γνωστοποιήσουν στο Υπουργείο μέχρι το τέλος του Ιουνίου.
Παρ’ ότι η ύπαρξη πολλαπλών διδακτικών εγχειριδίων ανά μάθημα δίνει στους εκπαιδευτικούς την δυνατότητα αυτενέργειας και επιλογής εκείνου του διδακτικού βιβλίου που είναι καταλληλότερο για το μαθησιακό προφίλ των μαθητών τους, η διαδικασία επιλογής έχει εγείρει στην εκπαιδευτική κοινότητα κάποιους προβληματισμούς. Κατά πρώτον, οι εκπαιδευτικοί κάθε σχολικής μονάδας την τρέχουσα σχολική χρονιά, μόνιμοι και αναπληρωτές, θα επιλέξουν το βιβλίο που θα χρησιμοποιηθεί στο μάθημα τους την μεθεπόμενη σχολική χρονιά (2027-2028) με πιθανό το ενδεχόμενο να μην υπηρετούν τότε στην σχολική μονάδα που βρίσκονται σήμερα, είτε λόγω συνταξιοδότησης, είτε λόγω απόσπασης / μετάθεσης. Ο εκπαιδευτικός όμως που θα διδάσκει το μάθημα στην σχολική μονάδα το 2027-2028 θα δεσμεύεται να χρησιμοποιήσει το βιβλίο που έχει ήδη επιλεγεί χωρίς αυτό να περιλαμβάνεται απαραίτητα στις δικές του επιλογές και προτιμήσεις!
Η δικαιολογία για την εφαρμογή αυτής της διαδικασίας είναι ότι το υπουργείο πρέπει να γνωρίζει τον αριθμό των βιβλίων ανά εκδοτικό οίκο που θα χρησιμοποιηθούν σε κάθε σχολική μονάδα ώστε να τυπωθούν εγκαίρως τα σχολικά εγχειρίδια σε όλα τα μαθήματα και να διανεμηθούν στα σχολεία με την έναρξη της σχολικής χρονιάς 2027-2028.
Μια εναλλακτική εξήγηση είναι ότι οι εκδοτικοί οίκοι των οποίων τα βιβλία αποτελούν τις προσφερόμενες επιλογέςεπιθυμούν να αποφύγουν την εκτύπωση μεγαλύτερου αριθμού εγχειριδίων από τα ζητούμενα, οπότε μια επικείμενη οικονομική ζημιά από την μεριά τους αποφεύγεται με την εφαρμογή μιας στρεβλής διαδικασίας επιλογής.
Ένας δεύτερος προβληματισμός αφορά την συμμετοχή στην συγγραφή και έκδοση διδακτικών βιβλίων για την Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση γνωστού Ομίλου Φροντιστηρίων. Σε κάποια μαθήματα μάλιστα όπως η Πληροφορική Γυμνασίου, τα βιβλία του εν λόγωΦροντιστηριακού Ομίλου είναι τα μοναδικά που προσφέρονται, αναιρώντας με αυτόν τον τρόπο τον ίδιο τον θεσμό του πολλαπλού βιβλίου! Εγείρεται έτσι μια σειρά ερωτημάτων:
Α) Από πότε οι Όμιλοι Φροντιστηρίων θεωρούνται Εκπαιδευτικά Ιδρύματα ισότιμα των Δημόσιων και Ιδιωτικών Εκπαιδευτηρίων, ώστε να έχουν λόγο (σήμερα) και να αποφασίζουν ή και να καθορίζουν (αύριο) τα περιεχόμενα των διδακτικών βιβλίων;
Ως τώρα αποδεχόμασταν ότι ο ρόλος των Φροντιστηρίων είναι επικουρικός στην σχολική εκπαίδευση. Απ’ ότι φαίνεται όμως επιχειρείται η αναβάθμιση και ενδεχομένως η εξίσωση του ρόλου τους με την σχολική εκπαίδευση. Αρκεί να σκεφτούμε ότι πολλοί μαθητές του Φροντιστηριακού Ομίλου θα διδάσκονται και στο σχολείο τους την ύλη κάποιωνμαθημάτων (αν όχι όλων) από τα βιβλία του Ομίλου, αν αυτά έχουν επιλεγεί από το σχολείο τους. Στη συνείδηση αυτών των μαθητών το Φροντιστήριο θα είναι ισότιμο, αν όχιανώτερο, από το σχολείο, αφού η διδασκαλία στο σχολείο θα βασίζεται στα εγχειρίδια του Φροντιστηρίου τους! Έτσι, ενώ ο στόχος θα έπρεπε να είναι η αποκατάσταση και αναβάθμιση του ρόλου της σχολικής εκπαίδευσης στην συνείδηση των μαθητών, η επιλογή ενός Φροντιστηριακού Ομίλου στην συγγραφή των σχολικών διδακτικών βιβλίων οδηγεί τα πράγματα στην αντίθετη κατεύθυνση.
Β) Οι συγγραφείς των βιβλίων του Φροντιστηριακού Ομίλου είναι εν ενεργεία εκπαιδευτικοί, όπως επίσης και οι αξιολογητές των εν λόγω βιβλίων. Αντίθετα, οι αξιολογητές των προσφερόμενων βιβλίων άλλων εκδόσεων είναι μέλη ΔΕΠ που διαθέτουν την κατάλληλη θεωρητική γνώση για τις σύγχρονες διδακτικές και παιδαγωγικές αντιλήψεις. Με ποια διδακτικά και παιδαγωγικά κριτήρια λοιπόν οι συγγραφείς – εκπαιδευτικοί του Φροντιστηριακού Ομίλου συνέγραψαν τα σχολικά εγχειρίδια, και με ποια ακαδημαϊκά κριτήρια κρίθηκαν αυτά κατάλληλα από το Υ.ΠΑΙ.Θ. να ενταχθούν στα προσφερόμενα διδακτικά βιβλία;
Γ) Υπάρχει θέμα αθέμιτου ανταγωνισμού έναντι των άλλων Φροντιστηριακών Ομίλων;
Η αναβάθμιση ενός Φροντιστηριακού Ομίλου μέσω της συγγραφής διδακτικών βιβλίων και διάθεσης τους από το Υ.ΠΑΙ.Θ. στις σχολικές μονάδες όλης της χώρας, το τοποθετείαυτόματα σε ανώτερη αξιολογική βαθμίδα σε σχέση με τα υπόλοιπα Φροντιστήρια. Με όρους αγοράς, η συμμετοχή του Ομίλου στον θεσμό του πολλαπλού βιβλίου λειτουργεί προωθητικά από άποψη διαφήμισης, γεγονός που θα προσελκύσει μεγαλύτερο αριθμό μαθητών – πελατών. Γιατί ένας μαθητής να πάει σε οποιοδήποτε φροντιστήριο και όχι σε αυτό που εκδίδει και τα σχολικά εγχειρίδια και έχει την έγκριση του Υ.ΠΑΙ.Θ.; Η, έστω και έμμεση, προβολή ενός Φροντιστηριακού Ομίλου καταργεί το fair playδημιουργώντας ευνοούμενους και μη της εξουσίας.
Γεωργία Γρίβα
Εν ενεργεία εκπαιδευτικός της Δημόσιας Εκπαίδευσης