Οποίος παρακολουθούσε την συνεδρίαση του Δημοτικού συμβουλίου εχθές ,περιμένε να ακούσει για τη Στρατηγική Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης Αργοστολίου και Ληξουρίου.
Περίμενε να ακούσει ποια είναι τα πραγματικά προβλήματα των δύο πόλεων. Ποια είναι η σημερινή κατάσταση. Ποιοι δείκτες έχουν μετρηθεί. Ποιες λύσεις εξετάστηκαν. Ποια έργα προτείνονται. Πόσο κοστίζουν. Ποιος θα τα λειτουργεί. Πώς θα γνωρίζουμε, μετά από πέντε χρόνια, αν η ζωή των κατοίκων βελτιώθηκε.
Αντί γι’ αυτά, άκουσε για το ΑΕΠ, τον διεθνή καταμερισμό εργασίας, τον ανταγωνισμό με την Κέρκυρα και τη Ζάκυνθο, την Αρχαία Ολυμπία, τα Μετέωρα, τα αιολικά πάρκα, τα κρουαζιερόπλοια, τις ξενοδοχειακές αλυσίδες, τον περιφερειακό πολλαπλασιαστή, τα χρήματα που φεύγουν στην Αγγλία, την Κρανιά, τη μαρίνα, τα σφαγεία και το ΕΣΠΑ.
Κάπου εκεί αναρωτήθηκε μήπως παρακολουθούσε λάθος συνεδρίαση.
Όχι. Η συνεδρίαση ήταν πράγματι για τη ΣΒΑΑ.
Απλώς οι αρμόδιοι πήγαν να μας εξηγήσουν τι είναι η ΣΒΑΑ και, όπως θα έλεγε ο λαός, τα έκαναν θάλασσα.. Κάποιοι, βέβαια, είδαν μέσα σε αυτή τη σύγχυση «ρεαλισμό», «οξεία αναλυτική προσέγγιση» και «νέα πολιτικά δεδομένα».
Πήγαν, δηλαδή, να εξυμνήσουν την παρέμβαση και βγήκαν κουρεμένοι, όπως διατυμπάνιζαν και για κάποιους άλλους . Διότι, στην προσπάθειά τους να την παρουσιάσουν ως στρατηγική διορατικότητα, κατέγραψαν με κάθε λεπτομέρεια τη βαθιά παρανόηση της ίδιας της ΣΒΑΑ.
Η βιωσιμότητα ως διακοσμητικό εξάρτημα
Η φράση του αρμοδίου Αντιδημάρχου που τα είπε όλα ήταν απλή:
«Είναι στρατηγική βιώσιμη, που είναι ένα επίθετο. Είναι ανάπτυξη όμως.»
Εδώ δεν χρειάζεται πολιτικός αντίπαλος. Δεν χρειάζεται αντιπολίτευση. Δεν χρειάζεται «κακόπιστη κριτική».
Η φράση αυτοκαταστρέφεται μόνη της.
Η βιωσιμότητα δεν είναι ένα επίθετο που μπήκε στον τίτλο για να εγκρίνει η Ευρωπαϊκή Ένωση τη χρηματοδότηση. Είναι ο όρος που καθορίζει τι είδους ανάπτυξη σχεδιάζεται, ποια όρια δεν πρέπει να ξεπεραστούν και ποια αποτελέσματα πρέπει να παραχθούν για την κοινωνία, το περιβάλλον και τις επόμενες γενιές.
Το ίδιο το δημόσιο υλικό της ΣΒΑΑ μιλούσε για ποιότητα ζωής, πράσινες υποδομές, βιώσιμη κινητικότητα, ψηφιακές υπηρεσίες και ενίσχυση της οικονομίας. Δεν παρουσίαζε την οικονομία ως τη μοναδική «καρδιά» στην οποία υποτάσσονται όλα τα υπόλοιπα.
Στη συνεδρίαση, όμως, η λογική αντιστράφηκε.
Ανάπτυξη ίσον οικονομική μεγέθυνση.
Οικονομική μεγέθυνση ίσον τουρισμός.
Άρα η ΣΒΑΑ πρέπει να επικεντρωθεί στον τουρισμό.
Τόσο απλοϊκά. Τόσο επικίνδυνα.
Με αυτή τη λογική, η πόλη δεν είναι τόπος ζωής. Είναι επιχείρηση. Ο κάτοικος δεν είναι το επίκεντρο. Είναι βοηθητικός παράγοντας του τουριστικού προϊόντος. Το πράσινο, η προσβασιμότητα και η κοινωνική συνοχή δεν αποτελούν ισότιμους στρατηγικούς στόχους. Είναι οι διακοσμητικές γλάστρες γύρω από την «καρδιά» της οικονομίας.
Η μεγάλη αναλυτική ανακάλυψη: να διπλασιάσουμε το ΑΕΠ
Για να γίνει ακόμη πιο «ρεαλιστική» η συζήτηση, ακούστηκε ως πιθανός στόχος ο διπλασιασμός του ΑΕΠ του Αργοστολίου, από 100 σε 200 εκατομμύρια ευρώ μέσα σε πέντε χρόνια.
Ο ακροατής περίμενε την πηγή.
Δεν ήρθε.
Περίμενε να ακούσει ποιος υπολογίζει ΑΕΠ σε επίπεδο πόλης.
Δεν το έμαθε.
Περίμενε το έτος βάσης, τη μεθοδολογία και τα στοιχεία.
Τίποτε.
Ένας αριθμός εμφανίστηκε μέσα στη συζήτηση, έκανε μία μικρή βόλτα ως υποτιθέμενος στρατηγικός στόχος και εξαφανίστηκε χωρίς να ενοχλήσει κανέναν.
Το ίδιο συνέβη με τα 700 εκατομμύρια του ΑΕΠ της Κεφαλονιάς, τα 500 εκατομμύρια του τουρισμού, τα 600 ή 700 ευρώ που υποτίθεται ότι φεύγουν από κάθε χιλιάρικο του επισκέπτη και τον περιφερειακό πολλαπλασιαστή που πρέπει να πάει από 1,7 στο 1,8.
Κάποιοι το ονόμασαν όλα αυτά ως «εμβάθυνση στην οικονομική ανάλυση».
Πλέον, λοιπόν, αν κάποιος αναφέρει αριθμούς με αρκετή αυτοπεποίθηση, δεν χρειάζεται μελέτη. Γίνεται αυτομάτως οικονομολόγος και στρατηγικός σχεδιαστής.
Το ίδιο είχε συμβεί και στην επίσημη παρουσίαση, όπου εμφανίστηκε στόχος «μείωσης CO2 κατά 20%», χωρίς απογραφή εκπομπών, έτος βάσης, μέθοδο υπολογισμού ή σύνδεση με συγκεκριμένες δράσεις.
Αριθμοί υπάρχουν.
Τεκμηρίωση δεν υπάρχει.
Αλλά, όπως φαίνεται, η τεκμηρίωση θεωρείται «ακαδημαϊσμός».
Έψαχναν μέσα στη συνεδρίαση τι θέλουν να πετύχουν
Ο αρμόδιος αντιδήμαρχος ρώτησε ποιος πρέπει να είναι ο πραγματικός στόχος της ΣΒΑΑ.
Αυτό θα ήταν μία εύλογη ερώτηση στην αρχή της προετοιμασίας, πριν από πολλούς μήνες.
Όχι μετά τη δημόσια παρουσίαση.
Όχι μετά τη συλλογή προτάσεων.
Όχι μετά τη λήξη ή την παράταση της διαβούλευσης.
Όχι μέσα σε έκτακτη συνεδρίαση, λίγες εβδομάδες πριν από την προβλεπόμενη υποβολή.
Ο ίδιος παραδέχθηκε ότι «προσπαθούμε να συντάξουμε, να φτιάξουμε αυτή τη στρατηγική» και ότι μία ομάδα υπηρεσιακών παραγόντων συγκεντρώνει τώρα όσα λέγονται για να παραγάγει το τελικό σχέδιο.
Και τότε ο ακροατής κατάλαβε επιτέλους.
Το Δημοτικό Συμβούλιο δεν συζητούσε μία στρατηγική.
Συζητούσε μήπως ανακαλύψει τι θα μπορούσε να γίνει στρατηγική.
Δεν υπήρχε σχέδιο προς έλεγχο. Δεν υπήρχε σύνθεση της διαβούλευσης. Δεν υπήρχε πίνακας αξιολόγησης. Δεν υπήρχε ιεράρχηση. Δεν υπήρχε σαφές πρώτο χρηματοδοτικό πακέτο.
Γι’ αυτό δημοτικοί σύμβουλοι ρωτούσαν το αυτονόητο:
«Πάνω σε τι θα μιλήσουμε;»
Σπάνια μία ερώτηση περιγράφει τόσο ολοκληρωμένα μία ολόκληρη συνεδρίαση.
Η λευκή σελίδα βαφτίστηκε «bottom-up»
Όταν η διοίκηση ρωτήθηκε γιατί δεν παρουσίασε τις δικές της προτεραιότητες, η απάντηση ήταν σχεδόν μεγαλοφυής:
Δεν ήθελαν να επηρεάσουν τους πολίτες.
Η διαδικασία, είπαν, είναι «bottom-up».
Δηλαδή η δημοτική αρχή εμφανίζεται χωρίς τεκμηριωμένη διάγνωση, χωρίς εναλλακτικές επιλογές, χωρίς κριτήρια και χωρίς δική της πρόταση. Ο καθένας καταθέτει ό,τι του έρχεται στο μυαλό και, στο τέλος, μία τεχνική ομάδα προσπαθεί να τα παντρέψει όλα.
Αυτό δεν είναι συμμετοχικός σχεδιασμός.
Είναι θεσμική καφεμαντεία.
Bottom-up δεν σημαίνει ότι η διοίκηση παραδίδει στους πολίτες μία λευκή κόλλα και τους λέει «γράψτε κάτι για την πόλη». Σημαίνει ότι η τοπική γνώση, οι κοινωνικές ανάγκες και οι προτάσεις των φορέων ενσωματώνονται σε μία διαφανή διαδικασία με δεδομένα, επιλογές και αιτιολογημένες αποφάσεις.
Η ίδια η παρουσίαση υποσχόταν καταγραφή αναγκών, συνδιαμόρφωση, διαφάνεια και συνεργασία.
Στην πράξη, όμως, η διοίκηση δημιούργησε μία δεξαμενή ασύνδετων επιθυμιών και μετά επέπληξε τους συμμετέχοντες επειδή δεν κατάλαβαν ότι έπρεπε να μιλήσουν περισσότερο για τουρισμό, ανταγωνιστικότητα και συνεργασία του διπόλου.
Πώς να το καταλάβουν;
Πότε τους παρουσιάστηκαν αυτοί οι στόχοι;
Πού ήταν η γραπτή διάγνωση;
Πουθενά.
Όλα είναι θετικά, άρα τίποτε δεν επιλέγεται
Στη συνέχεια ακούστηκε ότι όλες οι προτάσεις είναι θετικές και ότι καμία δεν πρέπει να πεταχτεί.
Πολύ ευγενικό.
Μόνο που στρατηγική σημαίνει ακριβώς το αντίθετο.
Σημαίνει επιλογή, ιεράρχηση και αποκλεισμό.
Αν όλα είναι σημαντικά, τίποτε δεν είναι προτεραιότητα.
Αν όλες οι προτάσεις είναι καλές, δεν χρειάζεται στρατηγική. Χρειάζεται ένας κατάλογος, μία αρίθμηση και αρκετές σελίδες.
Αυτό φαίνεται πως ετοιμάζουν: ένα μεγάλο καλάθι έργων 40, 50 ή 100 εκατομμυρίων, από το οποίο κάθε δημοτική αρχή θα διαλέγει κάτι και θα πηγαίνει από υπουργείο σε υπουργείο αναζητώντας χρήματα.
Αυτό μπορεί να είναι χρήσιμη απογραφή επιθυμιών.
Δεν είναι ΣΒΑΑ.
Διθυραμβικά δημοσιεύματα που επιβεβαιώσαν την αποτυχία
Και μετά ήρθαν διθυραμβικά δημοσιεύματα
Η απουσία σχεδίου ονομάστηκε «ρεαλισμός».
Η μετατροπή της βιωσιμότητας σε υποσημείωση ονομάστηκε «αποδόμηση του ακαδημαϊσμού».
Οι αστήρικτοι αριθμοί ονομάστηκαν «οικονομική ανάλυση».
Η τουριστική μονοκαλλιέργεια ονομάστηκε «ανθεκτικότητα».
Η διαμαρτυρία για τα χρήματα της Περιφέρειας ονομάστηκε «πολιτική αιχμή».
Ακόμη και η ημερομηνία της συνεδρίασης γράφτηκε ως 29 Ιουνίου αντί 29 Ιουλίου.
Λεπτομέρεια, θα πει κάποιος.
Πράγματι. Όταν δεν έχεις ξεκαθαρίσει τι είναι η στρατηγική, τι σημαίνει βιωσιμότητα, ποιος είναι ο στόχος, ποια είναι η χρηματοδότηση και τι ακριβώς συζητά το Δημοτικό Συμβούλιο, η σωστή ημερομηνία είναι μάλλον υπερβολική απαίτηση.
Η συνεδρίαση δεν αποκάλυψε «οξεία ανάλυση».
Αποκάλυψε μία διοίκηση που αναζητά ακόμη τον στόχο, τη μέθοδο και το περιεχόμενο της στρατηγικής που έχει αναλάβει να παραδώσει.
Πήγαν να παρουσιαστούν ως αρμόδιοι που ξεκαθαρίσαν τη συζήτηση.
Και απέδειξαν ότι στη ΣΒΑΑ μπέρδεψαν την ανάπτυξη με τον τζίρο, την ανθεκτικότητα με την τουριστική αγορά, τη συμμετοχή με το κουτί προτάσεων και τη στρατηγική με τον κατάλογο έργων.
Τελικά, δεν πήγαν απλώς για μαλλί και βγήκαν κουρεμένοι.
Πήγαν να μας κάνουν μάθημα στρατηγικής και απέδειξαν δημόσια ότι δεν έχουν καταλάβει το μάθημα.
