Η Ελλάδα προχώρησε στην υπογραφή της διακρατικής συμφωνίας με την Πορτογαλία για την απόκτηση τριών Embraer KC-390 Millennium. Το επίσημο πορτογαλικό έγγραφο αποκαλύπτει το οικονομικό πλαίσιο, τον εξοπλισμό ηλεκτρονικού πολέμου και την πρόβλεψη τεχνικής υποστήριξης στην Ελλάδα. Η επόμενη ημέρα των στρατιωτικών αερομεταφορών αποκτά πλέον συγκεκριμένο σχεδιασμό.
Τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου 2026 πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα η υπογραφή της διακρατικής συμφωνίας Ελλάδας–Πορτογαλίας για την προμήθεια τριών στρατιωτικών μεταγωγικών αεροσκαφών KC-390 Millennium της βραζιλιάνικης Embraer, ενός προγράμματος που στοχεύει στην ουσιαστική ενίσχυση των δυνατοτήτων αερομεταφορών της Πολεμικής Αεροπορίας.
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας υποδέχθηκε στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας τον Πορτογάλο ομόλογό του, Νούνο Μέλο, στο πλαίσιο της επίσημης επίσκεψής του, κατά την οποία υπογράφηκε η συμφωνία και πραγματοποιήθηκαν συζητήσεις για την εμβάθυνση της διμερούς αμυντικής συνεργασίας.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Πολεμική Αεροπορία επιχειρεί να αντιμετωπίσει τις διαχρονικές προκλήσεις που σχετίζονται με τη διαθεσιμότητα των μεταγωγικών αεροσκαφών, την τεχνική υποστήριξη και την ανάγκη ταχείας μεταφοράς προσωπικού και υλικών.
Ωστόσο, το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στην απόκτηση τριών νέων αεροσκαφών. Από την επίσημη πορτογαλική τεκμηρίωση προκύπτουν πλέον συγκεκριμένα στοιχεία για το οικονομικό μέγεθος και το περιεχόμενο του προγράμματος.
Επίσημο οικονομικό πλαίσιο 589,9 εκατ. ευρώ – Τι περιλαμβάνει
Σύμφωνα με την απόφαση 207/2026 του Υπουργικού Συμβουλίου της Πορτογαλίας, η οποία δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της χώρας στις 22 Οκτωβρίου 2026, εγκρίθηκε συνολικό εκτιμώμενο ποσό 589.975.907,96 ευρώ για την υλοποίηση του προγράμματος που αφορά την Ελλάδα.
Το ποσό αναλύεται σε δύο βασικές κατηγορίες:
532.894.587,68 ευρώ για την προμήθεια των τριών KC-390 και πακέτου αρχικής εφοδιαστικής υποστήριξης από το σχήμα Embraer S.A. και Embraer Portugal S.A.
57.081.320,28 ευρώ για εξοπλισμό ηλεκτρονικού πολέμου, εκπαίδευση, εφοδιαστική υποστήριξη, διατήρηση ομάδων τεχνικής υποστήριξης στην Ελλάδα και διαχείριση του προγράμματος.
Τα παραπάνω ποσά προκύπτουν από το επίσημο πορτογαλικό έγγραφο και αναφέρονται προ ΦΠΑ. Αποτελούν εγκεκριμένο οικονομικό πλαίσιο δαπανών από την πορτογαλική πλευρά και όχι αυτοτελή επιβεβαίωση του τελικού ελληνικού συμβατικού τιμήματος.
Αξιοσημείωτο είναι ότι η συμφωνία δεν περιορίζεται στην αγορά των αεροσκαφών, αλλά περιλαμβάνει υπηρεσίες που σχετίζονται άμεσα με τη δυνατότητα επιχειρησιακής ένταξής τους.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς σε ένα σύγχρονο αεροπορικό πρόγραμμα η υποστήριξη, η εκπαίδευση και η διαθεσιμότητα αποτελούν παράγοντες εξίσου κρίσιμους με τις επιδόσεις των ίδιων των αεροσκαφών.
Εξοπλισμός ηλεκτρονικού πολέμου για τα ελληνικά KC-390
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της πορτογαλικής απόφασης είναι η ρητή αναφορά σε εξοπλισμό ηλεκτρονικού πολέμου, γνωστό ως EW Suite.
Πρόκειται για εξοπλισμό που συνδέεται με την προστασία ενός στρατιωτικού μεταγωγικού σε περιβάλλον επιχειρησιακών απειλών.
Τα σύγχρονα μεταγωγικά δεν επιχειρούν πάντοτε σε ασφαλείς αεροδιαδρόμους. Σε περιόδους κρίσεων ενδέχεται να κληθούν να μεταφέρουν προσωπικό, εξοπλισμό ή ανθρωπιστικό υλικό σε περιοχές αυξημένης επικινδυνότητας.
Η ενσωμάτωση κατάλληλων συστημάτων αυτοπροστασίας μπορεί να συμβάλει στην έγκαιρη προειδοποίηση για απειλές και στη βελτίωση της επιβιωσιμότητας του αεροσκάφους.
Το ακριβές περιεχόμενο της προβλεπόμενης συλλογής ηλεκτρονικού πολέμου δεν προσδιορίζεται αναλυτικά στο δημοσιευμένο πορτογαλικό έγγραφο. Συνεπώς, δεν μπορεί ακόμη να επιβεβαιωθεί ποιοι αισθητήρες, συστήματα προειδοποίησης ή αντίμετρα θα περιλαμβάνονται στην ελληνική διαμόρφωση.
Τα επιχειρησιακά χαρακτηριστικά του KC-390 Millennium
Το KC-390 Millennium έχει σχεδιαστεί ως μεταγωγικό πολλαπλών αποστολών, ικανό να μεταφέρει προσωπικό, στρατιωτικό εξοπλισμό, οχήματα και παλετοποιημένα φορτία.
Μέγιστο ωφέλιμο φορτίο: 26 τόνοι.
Ταχύτητα πλεύσης: 470 kt, περίπου 870 χλμ./ώρα.
Κινητήρες: 2 × IAE V2500-E5.
Βασικός ρόλος: Τακτικές αερομεταφορές.
Οι πραγματικές επιδόσεις εξαρτώνται από το φορτίο και τις συνθήκες αποστολής.
Σε σύγκριση με τα παλαιότερα C-130H Hercules, η υψηλή ταχύτητα πλεύσης και η μεταφορική ικανότητα του KC-390 μπορούν να προσφέρουν επιχειρησιακά πλεονεκτήματα σε αποστολές που απαιτούν ταχεία μετακίνηση σε μεγάλες αποστάσεις.
Το αεροσκάφος υποστηρίζει επίσης αεροδιακομιδές, ρίψεις αλεξιπτωτιστών, μεταφορές φορτίων και επιχειρήσεις από κατάλληλους ημιπροετοιμασμένους διαδρόμους.
Σημαντικό χαρακτηριστικό του τύπου είναι η δυνατότητα εναέριου ανεφοδιασμού με κατάλληλη διαμόρφωση και εξοπλισμό. Δεν έχει, ωστόσο, επιβεβαιωθεί από το εξετασθέν πορτογαλικό έγγραφο ότι αυτή η δυνατότητα περιλαμβάνεται στην τελική ελληνική προμήθεια.
Το τέλος της εποχής των C-130;
Η επικείμενη ένταξη των KC-390 δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η Πολεμική Αεροπορία εγκαταλείπει τα C-130.
Τα Hercules έχουν υπηρετήσει επί δεκαετίες στις ελληνικές αερομεταφορές, εκτελώντας αποστολές στρατιωτικής υποστήριξης, μεταφοράς προσωπικού και ανθρωπιστικής βοήθειας.
Η συντήρηση και η διατήρηση επιχειρησιακής διαθεσιμότητας του υφιστάμενου στόλου αποτελούν διαχρονικές προκλήσεις.
Η είσοδος ενός νέου αεριωθούμενου μεταγωγικού μπορεί να μειώσει την πίεση στις υφιστάμενες μονάδες και να διευρύνει τις επιλογές της Πολεμικής Αεροπορίας.
Ωστόσο, τρία νέα αεροσκάφη δεν μπορούν από μόνα τους να εγγυηθούν πλήρη κάλυψη των απαιτήσεων, ιδιαίτερα όταν συνυπολογίζονται οι προγραμματισμένες συντηρήσεις, οι τεχνικές επιθεωρήσεις και η εκπαίδευση πληρωμάτων.
Η επιχειρησιακή αξία της προμήθειας θα πρέπει επομένως να αξιολογηθεί σε συνδυασμό με το συνολικό πρόγραμμα ενίσχυσης των ελληνικών αερομεταφορών.
Η Πορτογαλία ως στρατηγικός εταίρος
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η επιλογή της διακρατικής συμφωνίας με την Πορτογαλία και όχι μιας αποκλειστικά απευθείας διαδικασίας αγοράς από τη βραζιλιάνικη κατασκευάστρια.
Η Πορτογαλία συμμετέχει στο πρόγραμμα KC-390 από τα πρώτα στάδια ανάπτυξής του και έχει αποκτήσει σημαντική τεχνική και επιχειρησιακή εμπειρία.
Σύμφωνα με την απόφαση 207/2026, η χώρα είχε προχωρήσει το 2019 σε σύμβαση προμήθειας πέντε αεροσκαφών και εξομοιωτή πτήσης, ενώ το 2025 ενεργοποίησε δικαίωμα απόκτησης έκτου αεροσκάφους και εξασφάλισε δυνατότητα πρόσθετων προμηθειών για άλλες ευρωπαϊκές ή νατοϊκές χώρες μέσω διακρατικών συμφωνιών.
Η Ελλάδα αξιοποιεί ακριβώς αυτό το πλαίσιο συνεργασίας.
Στην ίδια πορτογαλική απόφαση αναφέρεται ότι στις 16 Ιουνίου 2025 είχε υπογραφεί ελληνική επιστολή προθέσεων για στρατηγική συνεργασία στον τομέα στρατιωτικών αερομεταφορών.
Αυτό σημαίνει ότι η συμφωνία που υπογράφηκε δεν αποτελεί μια απομονωμένη εξοπλιστική απόφαση, αλλά συνέχεια διμερών διαβουλεύσεων και προπαρασκευαστικών ενεργειών.
