«Τα Νησιά του Οδυσσέα» δεν υπάρχουν – Η επιστημονική απάντηση του Κέντρου Οδυσσειακών Σπουδών στην Περιφέρεια Ιονίων Νήσων

ΚΕΝΤΡΟ ΟΔΥΣΣΕΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

«Τα νησιά του Οδυσσέα» ή «Τα νησιά της Οδύσσειας»:

Μια ατυχής έμπνευση

Αρκετή συζήτηση γίνεται τον τελευταίο καιρό σχετικά με μια ιδέα που έχει πρόσφατα κατατεθεί προτείνοντας να χαρακτηριστούν, για τουριστική αξιοποίηση, τα Ιόνια νησιά ως «νησιά του Οδυσσέα». Η συγκεκριμένη ιδέα συνδέθηκε με εισήγηση – αναφορά του Αντιπεριφερειάρχη Ιονίων Νήσων κ. Σ. Κουλούρη στο Περιφερειακό Συμβούλιο που είχε ως αντικείμενο την επονομασία των νησιών του Ιονίου σε «νησιά του Οδυσσέα». Μετά την αρνητική αντίδραση του Δήμου Ιθάκης, η ιδέα επαναδιατυπώθηκε (διορθωτικά) από τον Περιφερειάρχη Ιονίων Νήσων κ. Γ. Τρεπεκλή ως πρωτοβουλία «The Odyssey Islands – Τα Νησιά της Οδύσσειας»: «…η συγκεκριμένη πρωτοβουλία έρχεται να δώσει σύγχρονη και εξωστρεφή μορφή σε αυτή τη διαχρονική προσέγγιση, συνδέοντας την πολιτιστική κληρονομιά με τον τουρισμό, τα τοπία, τις εμπειρίες και τις ξεχωριστές ταυτότητες των Ιονίων Νήσων» (27/8/26).

Καταρχήν είναι σκόπιμο να διευκρινιστεί ότι η έκφραση «τα νησιά του Οδυσσέα» δεν δίνει κανένα συγκεκριμένο νόημα, αφού στην Οδύσσεια (ι 24) ο Οδυσσέας, από όλα τα νησιά του Ιονίου, αναφέρεται αποκλειστικά στη σχέση του με ένα μόνον, την Ιθάκη. Από την άλλη πλευρά, η έκφραση «τα νησιά της Οδύσσειας» είναι εξίσου ανακριβής αφού η Οδύσσεια αναφέρει μόνον τέσσερα από τα Ιόνια νησιά, ενώ μνημονεύει και πάρα πολλά άλλα νησιά, μερικά από τα οποία επισκέπτεται ο Οδυσσέας στην περιπλάνησή του σε διάφορα σημεία του ορίζοντα, όπως π.χ. το νησί του Κύκλωπα Πολύφημου, το νησί των Σειρήνων, το νησί της Κίρκης ή το νησί της Καλυψώς.

Και οι δύο, κατά συνέπεια, εκφράσεις ΔΕΝ ανταποκρίνονται ούτε προσδιορίζουν τα επτά Ιόνια νησιά.

Το Κέντρο Οδυσσειακών Σπουδών αρκείται στον επιστημονικό του προσανατολισμό και δεν επιθυμεί κατά κανένα τρόπο να υπεισέλθει στο έργο της Αυτοδιοίκησης. Αξίζει όμως να αναρωτηθεί κανείς γιατί η στρατηγική της Περιφέρειας, αλλά και ολόκληρης της χώρας, πρέπει να σύρεται πίσω από την εισπρακτική επιτυχία μιας -ομολογουμένως καλής- ταινίας (του Christopher Nolan), η οποία εμπνέεται από την ομηρική Οδύσσεια (χωρίς, πάντως, να ταυτίζεται μαζί της);

Όσο για την επιζητούμενη τουριστική αξιοποίηση της Οδύσσειας, πιστεύει πραγματικά κανείς ότι τα πολυάριθμα -και ασφαλώς ευπρόσδεκτα για τον τουρισμό μας- κότερα που επισκέπτονται τις ακτές των Ιόνιων νησιών είναι γεμάτα από εμβριθείς μελετητές των ομηρικών επών ή, έστω, από νεόκοπους αναγνώστες τους; Αλλά ακόμα και αν κάτι τέτοιο συμβεί χάρη στην κινηματογραφική επικαιρότητα, πιστεύουμε, αλήθεια, ότι ο νεολογισμός «Νησιά του Οδυσσέα» ή «Νησιά της Οδύσσειας», νεολογισμός άλλωστε που υποβαθμίζει τη μακραίωνη ιστορία των Ιόνιων νησιών, είναι εκείνος που θα προσελκύσει τους προσδοκώμενους νέους επισκέπτες;

Δεν θα ήταν προτιμότερο η Πολιτεία να ενισχύσει εντατικά την πρόοδο των ανασκαφικών εργασιών στην ίδια την Ιθάκη και την αξιοποίησή τους, ώστε οι τόσο επιθυμητοί τουρίστες αλλά και οι Έλληνες επισκέπτες να μην απογοητεύονται από την παραμέληση των αρχαιολογικών χώρων της πατρίδας του Οδυσσέα, της Ιθάκης;