Κωνσταντίνος Τασούλας από το Αργοστόλι: «Η Κεφαλονιά, κοιτίδα πολιτισμού, ιστορίας και πνευματικής τόλμης» – Η ομιλία του κατά την ανακήρυξή του σε επίτιμο δημότη του Δήμου Αργοστολίου[video]

Με μεγάλη χαρά και αίσθημα τιμής βρίσκομαι σήμερα κοντά σας, στην όμορφη Κεφαλονιά, ένα νησί φυσικού μεγαλείου και ιστορικού βάθους χιλιετιών. Τόποκατοικημένο από τη νεολιθική εποχή, με πρώτο βασιλιά τον Κέφαλο, παππού του Λαέρτη και προπάππο του Οδυσσέα. Γενέτειρα των «μεγαθύμων Κεφαλλήνων» που μνημονεύει ο Όμηρος στη Β Ραψωδία της Ιλιάδας, συμμετόχων στην Τρωική εκστρατεία με «δυώδεκαμιλτοπαραρήους ναυς» (δώδεκα πλοία με κοκκινοβαμένες πλώρες) και αρχηγό τον «ίσο με τον Δία στη σύνεση» Οδυσσέα. Σπουδαίο μυκηναϊκό κέντρο από το 1600 έως το 1100 π.Χ., όπως δείχνουν οιχαρακτηριστικοί θολωτοί τάφοι στα Τζαννάτα και τα Μαζαρακάτα.

Σημαντική ναυτική δύναμη (ως Τετράπολι, την αναφέρει ο Θουκυδίδης) κατά τα κλασικά και τα ελληνιστικά χρόνια. Ακμαία «νήσο εμπορίου» ακόμα και μετά την κατάκτηση από τους Ρωμαίους το 188 π.Χ., όπως μαρτυρούν τα σωζόμενα ρωμαϊκά μνημεία, τα εξαιρετικά ψηφιδωτά και κεραμικά, π.χ., της αρχαίας Σάμης. Αργότερα, στα χρόνια τα βυζαντινά, , τούτο το όμορφο νησί θα συμβάλει, ως Θέμα Κεφαλληνίας, στην άμυνα της αχανούς βυζαντινής αυτοκρατορίας λόγω της στρατηγικής του θέσης. Θα δεχτεί επιθέσεις, θα γίνει στόχος πειρατικών επιδρομών, θα κατακτηθεί από τους Φράγκους, τους Τούρκους, τους Ενετούς, τους Γάλλουςκαι τους Άγγλους, ως την πολυπόθητη ένωση με την Ελλάδα το 1864. 

Στη μακραίωνη ιστορία της, η Κεφαλονιά υπήρξε προπύργιο παιδείας, αυτονομίας και πολιτικής ωριμότητας. Σκέφτομαι τις αναγνωστικές ενώσεις που λειτουργούσαν εδώ ήδη από το πρώτο τέταρτο του 19^ουαιώνα όπως το Αναγνωστήριον Η Ομόνοια, ή τις πολιτικές λέσχες όπως το Μουσείον Κοραής και το Δημοτικόν Κατάστημα με μέλη κυρίως νέους, εμποτισμένους με φιλελεύθερες ιδέες, που οραματίζονταν την εθνική αποκατάσταση των Ιονίων. Σκέφτομαι πόσο φλογερή ήταν η λαχτάρα των Ιονίων για αυτοδιάθεση, για εθνικό αυτοπροσδιορισμό, ώστε αμέσως μετά την σχετική φιλελευθεροποίηση του καθεστώτος επί αρμοστίαςSeaton, άρχισαν να εκδίδονται εφημερίδες, το Μέλλον στη Ζάκυνθο, η Πατρίς στην Κέρκυρα, ο Φιλελεύθερος και ηΑναγέννηση εδώ, στην Κεφαλονιά, έντυπα που επικύρωναν και διεύρυναν την αίσθηση του συνανήκεινστην κοινότητα και το έθνος.

«Κεφαλονιά δουλεύτρα» προσφωνεί τη νήσο σας οΚωστής Παλαμάς στο Τραγούδι των Εφτά Νησιών, όπου υμνεί με ξεχωριστό λυρισμό τα επτά διαμάντια του Ιονίου: Και μέσ’ από το πέλαγο τα Εφτάνησα χαράζουν/ πλασμέν’ απ’ τον αφρό,/ και υψώνονται και πλέκονται σεμνά κι αναγαλλιάζουν,/ και στήσανε χορό. Πατρίδα του Ανδρέα Λασκαράτου, του συγγραφέα που δίδαξε την αξία της ελευθερίας του λόγου και της κοινωνικής αυτοκριτικής, του Μικέλη Άμβλιχου, μιας από τις πλέον ριζοσπαστικές μορφές των επτανησιακών γραμμάτων, του ζωγράφου Σπύρου Βικάτου, έργα του οποίου εκτίθενται σε πινακοθήκες στη Βενετία και στο Μόναχο, του πνευματώδους σχολιογράφου και πρύτανη της ελληνικής γελοιογραφίας Θέμου Άννινου.

Πατρίδα επίσης της θεατρικής συγγραφέως και δημοσιογράφου Παυλίνας Πετροβάτου (ψευδώνυμο της Βικτωρίας Μεταξά-Μαριάτου) που αποτέλεσε μια γυναικεία φωνή στην επτανησιακή σάτιρα, του διεθνούς φήμης χαράκτη και ζωγράφου Γιάννη Κεφαλληνού, σπουδαίου δασκάλου της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών και μεγάλου ανανεωτή της ελληνικής τυπογραφίας, του αινιγματικού νεωτεριστή ζωγράφου Γεράσιμου Στέρη, του γλύπτη Γεράσιμου Σκλάβου, του Διονύσιου Λαυράγκα, πατέρα του ελληνικού μελοδράματος, του μαέστρου και συνθέτη Αντίοχου Ευαγγελάτου, του πρωτοπόρου συνθέτη Αργύρη Κουνάδη, ο οποίος δίδαξε και εργάστηκε με ξεχωριστή επιτυχία στη Γερμανία. 

Από εδώ κατάγονται κοινωνικοί αγωνιστές, όπως ο Μαρίνος Αντύπας, θερμοκέφαλοι ρήτορες και πολέμιοι της πολιτικής διαφθοράς όπως ο νομικός, πολιτικός και αρθρογράφος στην εφημερίδα ‘Ραμπαγάς’ Ρόκκος Χοϊδάς,εθνικοί ευεργέτες όπως ο Παναγής Βαλλιάνος, ο πατριάρχης της ελληνικής εμπορικής ναυτιλίας και πρώτος δωρητής στο ελληνικό κράτος για την οικοδόμηση του κτιρίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης, ο επιχειρηματίας και τραπεζικός Μαρίνος Κοργιαλένιος, ο οποίος κληροδότησε ένα τεράστιο για την εποχή ποσό στην πατρίδα υπέρ κοινωφελών σκοπών, και τόσοι άλλοι.

Εδώ δημιούργησαν λαϊκοί ζωγράφοι, αρχιτέκτονες, μουσικοί, χειροτέχνες, παράγοντας έργα ανώνυμα και ταπεινά, αλλά πλουτίζοντας με την δροσερή έμπνευσή τους το πολιτισμικό κεφάλαιο του τόπου. Κι αν σήμερα τους μνημονεύω σ’ εσάς, τους συντοπίτες τους, δεν είναι για να τους θυμίσω απλώς, αλλά για να υπογραμμίσω την προσφορά του νησιού σας στον νεότερο ελληνικόπολιτισμό. Η Κεφαλονιά, συνδυάζοντας γόνιμα τη ζωντανή επτανησιακή παράδοση με τη βενετσιάνικη και βρετανική επίδραση, εισέφερε κοσμοπολιτισμό, ως κινητήρια δύναμη της καινοτομίας, ευγένεια και πνευματική τόλμη στον πολιτισμό μας.

Ένα άλλο, μεγάλο κεφάλαιο του νησιού σας, ωστόσο, είναι ο φυσικός του πλούτος. Το μοναδικό, στη λεκάνη της Μεσογείου νησιωτικό οικοσύστημα της ορεινής περιοχής Αίνου-Ρουδίου, που φιλοξενεί τον Εθνικό Δρυμό Αίνου με τα σπάνια μαύρα έλατα, δεν είναι μόνο ένας από τους σημαντικότερους προστατευόμενους βιότοπους της Ελλάδας, αλλά και ένα πολύ σημαντικό πολιτιστικό και συμβολικό ορόσημο, που απαθανατίστηκε ήδη από τον Όμηρο (πολλοί τον ταυτίζουν με το «εινοσίφυλλον(δασώδες) Νήριτον» της Οδύσσειας). Όπως και το βαραθρώδες λιμνοσπήλαιο της Μελισσάνης, γύρω από το οποίο υπάρχουν τόσοι και τόσοι γοητευτικοί μύθοι, οι σταλακτίτες της Δρογκαράτης, οι περίφημες ακτές της, ο Μύρτος, η Χοργοτά, το Φώκι, για να αναφέρω ενδεικτικά μερικές. Και πιστεύω ακράδαντα ότι αυτό το μοναδικό πλεονέκτημα της Κεφαλονιάς, η εντυπωσιακή εναλλαγή τοπίων ανάμεσα στα βαθύσκιωτα βουνά, τους λευκούς βράχους, τις κόκκινες αμμουδιές και τον υπόγειο, καρστικό κόσμο της, με ορθή διαχείριση και προστασία θα διατηρηθεί αειφόρο, παρά τις σύνθετες απειλές της εποχής μας.

Διότι η κοινωνία της Κεφαλονιάς έχει αποδείξει, αναρίθμητες φορές μέσα στον χρόνο, πόσο φροντίζει τον τόπο της. Είναι μια κοινωνία που βασίζεται σε θεμελιώδεις αξίες, και μεριμνά για το συλλογικό αγαθό, μια κοινωνία αλληλεγγύης, αξιοπρέπειας και αντοχής. Το νησί σας έχει δοκιμαστεί κατ’ επανάληψη από σεισμούς – τον 18^ο, τον 19^ο, τον 20^ο αιώνα, με τεράστιες υλικές ζημιές και ανθρώπινα θύματα – από ιστορικές ανατροπές, από δυσκολίες που θα λύγιζαν άλλους τόπους. Κι όμως, κάθε φορά, η Κεφαλονιά αναγεννάται. Με τη συμπαράσταση και την ολόθυμη προσφορά των απανταχού Κεφαλλήνων, με την εργατικότητα αλλά και την έμφυτη αισιοδοξία των κατοίκων της, επουλώνει κάθε φορά τις πληγές της, αποδεικνύοντας ότι η κοινότητα δεν είναι απλώς σύνολο πολιτών αλλά οικογένεια ευθύνης.

Σ’ αυτή την κοινωνία ανήκω από σήμερα κι εγώ, μετά από την μεγάλη τιμή που μου αποδίδετε, να με ανακηρύξετε επίτιμο δημότη της, τιμώντας, πέρα από το πρόσωπό μου, κυρίως τον θεσμό που εκπροσωπώ. 

Σας ευχαριστώ από καρδιάς γι’ αυτό τον ιδιαίτερο δεσμό που συνάπτουμε σήμερα, έναν δεσμό που με ενώνει όχι μόνο με την ιστορία και την παράδοση της νήσου αλλά και με το μέλλον της, το οποίο είμαι βέβαιος ότι θα παραμείνει ζωντανό και ακμαίο.