Μετά από δώδεκα ημέρες παραμονής στη θάλασσα, ανοιχτά της Τήνου, το «Blue Carrier 2» ρυμουλκήθηκε στην Ελευσίνα, όπου αναμένεται να ξεκινήσει η διερεύνηση των συνθηκών κάτω από τις οποίες εκδηλώθηκε η φωτιά στο πλοίο. Από εδώ και πέρα αρχίζει η κρίσιμη φάση για την υπόθεση, καθώς στο επίκεντρο μπαίνουν τόσο τα αίτια της πυρκαγιάς όσο και η κατάσταση των οχημάτων και των εμπορευμάτων που βρίσκονται στο εσωτερικό του.
Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, 106 πλατφόρμες και φορτηγά είχαν τελικό προορισμό τη Ρόδο. Με την άφιξη του πλοίου στην Ελευσίνα, αναμένεται να αρχίσουν οι έρευνες από το Ανακριτικό Τμήμα της Πυροσβεστικής, τους πραγματογνώμονες και τις ασφαλιστικές εταιρείες, προκειμένου να αποσαφηνιστεί τι ακριβώς συνέβη και γιατί η φωτιά δεν κατέστη δυνατό να κατασβεστεί από το πλήρωμα.
Τα ερωτήματα είναι πολλά και απαιτούν τεκμηριωμένες απαντήσεις. Υπήρχαν στο πλοίο εύφλεκτα υγρά ή στερεά φορτία; Εφόσον υπήρχαν, είχαν δηλωθεί και τηρήθηκαν όλες οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις για την ασφαλή μεταφορά τους; Ακολουθήθηκαν οι απαιτούμενες διαδικασίες στοιβασίας και διαχωρισμού; Υπήρχαν στα φορτηγά και στις πλατφόρμες προϊόντα όπως φιαλίδια υγραερίου, οινόπνευμα, διαλύτες, χρώματα ή βερνίκια, τα οποία υπό συγκεκριμένες συνθήκες ενδέχεται να παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο ανάφλεξης;
Εξίσου κρίσιμο είναι να διαπιστωθεί αν το πλοίο διέθετε όλα τα προβλεπόμενα και λειτουργικά συστήματα πυρασφάλειας και κατάσβεσης. Γιατί, εφόσον εκδηλώθηκε πυρκαγιά, δεν κατέστη δυνατή η αντιμετώπισή της και οδηγηθήκαμε στην εγκατάλειψη του πλοίου; Οι απαντήσεις θα πρέπει να προκύψουν από την επίσημη έρευνα και τα στοιχεία που θα συγκεντρώσουν οι αρμόδιες αρχές και οι εμπειρογνώμονες.
Η δύναμη της κοινωνίας απέναντι στη σιωπή
Ένα πρώτο σχόλιο που αξίζει να γίνει αφορά την ανταπόκριση των πολιτών στην προηγούμενη ανάρτηση της 25ης Σεπτεμβρίου. Περισσότερες από 400 αναδημοσιεύσεις στα κοινωνικά δίκτυα, δεκάδες σχόλια και περίπου 3.000 αντιδράσεις δείχνουν ότι το ζήτημα έχει προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον και αγωνία στην τοπική κοινωνία.
Την ίδια στιγμή, διατυπώνεται η άποψη ότι η υπόθεση δεν έχει λάβει από τα πανελλαδικά τηλεοπτικά μέσα την προβολή που θα ανέμενε κανείς για ένα περιστατικό τέτοιας σημασίας. Όποιοι κι αν είναι οι λόγοι, η μεγάλη απήχηση της δημόσιας συζήτησης αποδεικνύει ότι οι πολίτες μπορούν να αναδεικνύουν ζητήματα που θεωρούν σημαντικά και να διεκδικούν απαντήσεις. Η κοινωνία έχει τη δική της φωνή και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν πλέον έναν ισχυρό χώρο δημόσιας παρέμβασης.
Εμπορεύματα εκατομμυρίων και αγωνία για την αγορά των Δωδεκανήσων
Η οικονομική διάσταση της υπόθεσης είναι εξίσου σοβαρή. Σύμφωνα με εκτιμήσεις που αναφέρονται στην αγορά, η αξία των εμπορευμάτων που προορίζονταν για τη Ρόδο υπολογίζεται σε 30 έως 40 εκατομμύρια ευρώ, ενώ φορτία σημαντικής αξίας είχαν προορισμό και άλλα νησιά, όπως η Κως και η Σάμος.
Πίσω από αυτούς τους αριθμούς βρίσκονται επιχειρήσεις, έμποροι, μεταφορικές εταιρείες και ιδιώτες, οι οποίοι καλούνται να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες ενός περιστατικού για το οποίο δεν προκύπτει ότι φέρουν ευθύνη. Η αβεβαιότητα για την τύχη των εμπορευμάτων, οι διαδικασίες πραγματογνωμοσύνης και η διευθέτηση των ασφαλιστικών απαιτήσεων ενδέχεται να προκαλέσουν μεγάλες καθυστερήσεις. Για ορισμένους, η αναμονή μέχρι να ξεκαθαρίσει το τοπίο και να καταβληθούν τυχόν αποζημιώσεις μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα δύσκολη.
Η εμπειρία από την πυρκαγιά στο «Norman Atlantic» το 2014 στην Αδριατική υπενθυμίζει πόσο σύνθετες και χρονοβόρες μπορεί να γίνουν τέτοιες υποθέσεις. Γι’ αυτό και η ανάγκη να αναζητηθούν άμεσα λύσεις για τις επιχειρήσεις που πλήττονται είναι επιτακτική.
Παρέμβαση για την προσωρινή στήριξη των επιχειρήσεων
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, τίθεται ζήτημα ευθύνης και παρέμβασης από το Επιμελητήριο Δωδεκανήσου (ΕΒΕΔ) και τον Εμπορικό Σύλλογο, προκειμένου να διερευνηθεί η δυνατότητα άμεσης προσωρινής στήριξης των επιχειρήσεων που έχουν υποστεί οικονομική ζημιά.
Η πρόταση που διατυπώνεται είναι να ζητηθεί από τον όμιλο Attica Group και τους αρμόδιους χρηματοδοτικούς και ασφαλιστικούς φορείς να εξετάσουν μια λύση προσωρινής χρηματοδότησης, μέχρι να ολοκληρωθούν οι έρευνες και να αποσαφηνιστεί το καθεστώς των αποζημιώσεων. Για τις επιχειρήσεις που βασίζονται στην καθημερινή κυκλοφορία εμπορευμάτων, η παρατεταμένη αναμονή μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα ρευστότητας, ακόμη και να απειλήσει τη βιωσιμότητά τους.
Η ζημιά που έχει προκύψει για μεταφορείς και εμπόρους δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως ένα απλό λειτουργικό πρόβλημα. Χρειάζεται συντονισμός, διαφάνεια και συγκεκριμένες πρωτοβουλίες, ώστε να περιοριστούν οι επιπτώσεις στην τοπική οικονομία.
Στο στόχαστρο το κόστος μεταφοράς προς τη Ρόδο
Η υπόθεση του «Blue Carrier 2» επαναφέρει, παράλληλα, στο προσκήνιο το ζήτημα του υψηλού κόστους ακτοπλοϊκής μεταφοράς προς τα Δωδεκάνησα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο συντάκτης της παρέμβασης, το κόστος μεταφοράς μιας νταλίκας από τον Πειραιά προς τα Χανιά ανέρχεται σε 35 ευρώ και προς το Ηράκλειο σε 40 ευρώ, ενώ για τη Ρόδο φτάνει τα 100 ευρώ.
Με βάση τον υπολογισμό που παρουσιάζεται, η μεταφορά μιας πλατφόρμας μήκους 13 μέτρων μπορεί να φτάσει τα 1.300 ευρώ, ενώ, συνυπολογίζοντας την επιστροφή της κενής πλατφόρμας, το συνολικό κόστος ανέρχεται στα 2.600 ευρώ. Πρόκειται για ένα κόστος που, όπως επισημαίνεται, ενσωματώνεται τελικά στην τιμή των προϊόντων και επιβαρύνει τόσο τις επιχειρήσεις όσο και τους καταναλωτές.
Τα ποσά αυτά και οι όροι με τους οποίους εφαρμόζονται χρειάζονται συγκριτική εξέταση, με βάση τις πραγματικές χρεώσεις, τις συμβάσεις και τις συνθήκες κάθε μεταφοράς. Το βασικό ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: πόσο επηρεάζει το μεταφορικό κόστος την ανταγωνιστικότητα της αγοράς της Ρόδου και την καθημερινότητα των κατοίκων της;
Ερωτήματα προς το ΕΒΕΔ, τον Εμπορικό Σύλλογο και τους βουλευτές
Η δημόσια παρέμβαση απευθύνεται ευθέως στη διοίκηση του ΕΒΕΔ, στον Εμπορικό Σύλλογο και στους εκπροσώπους των Δωδεκανήσων στο Κοινοβούλιο, ζητώντας να τοποθετηθούν για το ύψος των ναύλων και τις επιπτώσεις τους στην τοπική κοινωνία.
Γιατί, διερωτάται ο συντάκτης, δεν έχουν υπάρξει πιο έντονες και συντονισμένες διεκδικήσεις για τη μείωση του κόστους μεταφοράς; Έχουν εξεταστεί προσφυγές στην Επιτροπή Ανταγωνισμού ή στα αρμόδια ευρωπαϊκά όργανα, εφόσον υπάρχουν στοιχεία που να τεκμηριώνουν στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό; Και ποια μέτρα μπορούν να ληφθούν ώστε να περιοριστεί η επιβάρυνση που επωμίζονται οι επιχειρήσεις και οι καταναλωτές;
Στο ίδιο πλαίσιο τίθεται και το ζήτημα της μειωμένης φορολογικής επιβάρυνσης στα νησιά, με τον συντάκτη να επαναφέρει το αίτημα για μείωση του ΦΠΑ κατά 30%, καθώς θεωρεί ότι οι κάτοικοι και οι επιχειρήσεις της νησιωτικής Ελλάδας επιβαρύνονται από πολλαπλούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων και το κόστος των μεταφορών.
Οι καταγγελίες για τους «ειδικούς ναύλους»
Τέλος, γίνεται αναφορά σε όσα, σύμφωνα με τον συντάκτη, ακούγονται στην αγορά σχετικά με την ύπαρξη ειδικών ναύλων για ορισμένες μεταφορικές εταιρείες. Ο ίδιος διευκρινίζει ότι δεν γνωρίζει αν οι πληροφορίες αυτές ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, ζητά όμως να διερευνηθούν, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν υπάρχουν διαφορετικοί όροι χρέωσης που ενδέχεται να επηρεάζουν τον υγιή ανταγωνισμό μεταξύ των επιχειρήσεων.
Η διερεύνηση του περιστατικού του «Blue Carrier 2» θα μπορούσε, επομένως, να αποτελέσει αφορμή για να εξεταστούν συνολικά όχι μόνο τα αίτια της πυρκαγιάς και η ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών, αλλά και τα οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι νησιωτικές αγορές.
Το ζητούμενο είναι να δοθούν απαντήσεις με στοιχεία, να αποδοθούν ευθύνες όπου αυτές αποδειχθούν και να υπάρξουν ουσιαστικές πρωτοβουλίες για την προστασία των επιχειρήσεων και των πολιτών. Γιατί οι συνέπειες της υπόθεσης δεν περιορίζονται στο πλοίο και στα φορτία του. Αφορούν την οικονομία, την αγορά και την καθημερινότητα χιλιάδων ανθρώπων στα νησιά.
